به گزارش تحریریه، تارنمای المانیتور مدعی است اگرچه پکن اهرم‌های قابل‌توجهی در برابر تهران دارد، اما با توجه به نیازش به نفت ایران، انگیزه چندانی برای استفاده از این اهرم‌ها به نفع واشنگتن ندارد.

در این گزارش آمده است:

موضوع ایران در اظهارات علنی هیچ‌یک از دو رهبر مطرح نشد، اما گزارش جداگانه خبرگزاری شینهوا اعلام کرد که شی ابراز امیدواری کرده است آمریکا و ایران «هرچه سریع‌تر به مسیر حل مسائل از طریق گفت‌وگو و مذاکره بازگردند».

شینهوا هیچ اشاره‌ای به تعهد جدیدی از سوی چین برای کمک به تحقق این امر نداشت.

«دیوید پردو» سفیر آمریکا در چین، به شبکه CNBC گفت که ترامپ به شی گفته است کمک چین به ایران غیرقابل قبول است.

پیش از برگزاری نشست سران، سناتور «جین شاهین» ارشدترین دموکرات کمیته روابط خارجی سنای آمریکا، از ترامپ خواسته بود شی را تحت فشار قرار دهد تا شرکت‌های چینی را از ارائه تصاویر ماهواره‌ای و پشتیبانی هدف‌یابی به ایران، تأمین قطعات موشک و پهپاد و خرید نفت تحریم‌شده ایران بازدارد.

نشست هفته گذشته دو رهبر هیچ نشانه آشکاری ارائه نکرد که نشان دهد پکن با محدود کردن هیچ‌یک از این اشکال حمایت موافقت کرده است.

ادامه حمایت چین

«گرانت راملی» پژوهشگر ارشد مؤسسه واشنگتن برای سیاست خاور نزدیک، به المانیتور گفت: «چین در حال حاضر اساساً برای سرپا نگه داشتن حکومت ایران نقشی کلیدی دارد.»

از نظر دیپلماتیک: چندی قبل چین و روسیه قطعنامه پیشنهادی آمریکا در شورای امنیت سازمان ملل را وتو کردند؛ قطعنامه‌ای که قرار بود مأموریت کارشناسان ناظر بر پایبندی به تحریم‌های سازمان ملل علیه ایران را برای یک سال تمدید کند. ۱۱ کشور به این قطعنامه رأی مثبت دادند و پاکستان و سومالی رأی ممتنع دادند. این وتو به مأموریت این هیئت پایان داد، هرچند تحریم‌های موجود همچنان پابرجا هستند.

تنها یک هفته پیش از نشست شی و ترامپ، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، با وانگ یی، وزیر امور خارجه چین، در پکن دیدار کرد؛ وزیر خارجه چین دو کشور را «شرکای راهبردی جامع» توصیف کرد.

از نظر اقتصادی: بر اساس گزارش کمیسیون بررسی اقتصادی و امنیتی آمریکا-چین، چین بیش از ۹۰ درصد نفت صادراتی ایران را خریداری می‌کند که اغلب با تخفیف قابل‌توجه همراه است. اگرچه این خریدها در طول جنگ کاهش یافته‌اند، اما متوقف نشده‌اند: بر اساس داده‌های کپلر، واردات چین در ماه اوت به‌طور میانگین ۵۳۴ هزار بشکه در روز بوده است، در حالی که این رقم در سال ۲۰۲۵ حدود ۱.۴ میلیون بشکه در روز بود. بر اساس گزارش کمیسیون بررسی اقتصادی و امنیتی آمریکا-چین، مجموع صادرات نفت ایران به چین در سال ۲۰۲۵ حدود ۳۱.۲ میلیارد دلار بوده است.

به نظر می‌رسد چین همچنین ارتباطات هوایی خود با ایران را، علی‌رغم اعمال تحریم‌های جدید آمریکا علیه بخش هوانوردی ایران که از روز چهارشنبه قبل اجرایی شد، باز نگه داشته است. یک پرواز شرکت هواپیمایی ماهان از تهران روز چهارشنبه در گوانگژو فرود آمد. روز سه‌شنبه، گوئو جیاکون، سخنگوی وزارت خارجه چین، اقدامات جدید آمریکا را غیرقانونی خواند.

حفظ این پروازها در شرایطی که دیگر ارتباطات بین‌المللی — از جمله ارتباطات با امارات متحده عربی، عراق، عمان، جمهوری آذربایجان و دیگر کشورها — در حال قطع شدن هستند، کانالی برای تجارت و گردشگری ایران با یکی از مهم‌ترین شرکای اقتصادی این کشور فراهم می‌کند.

معامله ای دشوار

راملی گفت: از لحاظ تاریخی، پکن به‌ندرت از اهرم‌های خود در منطقه به دلایلی استفاده می‌کند که مستقیماً به نفع چین نباشند. وی افزود: هر تعهدی که ترامپ در جریان این نشست از شی دریافت کند، در بهترین حالت احتمالاً در عمل یک اقدام نصفه‌نیمه خواهد بود.

چین همچنین راه‌هایی برای حفظ حمایت از ایران، در عین محدود کردن ظاهر دخالت مستقیم دولت، دارد. پالایشگاه‌های کوچک خصوصی چینی، که به «تی‌پات» معروف هستند، بخش عمده صادرات نفت ایران به چین را پالایش می‌کنند.

راملی گفت «ماهیت حمایت چین از ایران به شی فضای مانور خاصی در قالب انکارپذیری قابل‌باور می‌دهد. شی می‌تواند بگوید دولت چین ارسال تجهیزات به ایران را متوقف کرده است، در حالی که شرکت‌های چینی و نهادهای طرف ثالث همچنان به‌طور مستمر حمایت‌های دوکاربردی از ایران ارائه می‌کنند.»

پکن کماکان یکی از منابع اصلی فناوری‌های دوکاربردی برای برنامه‌های نظامی ایران است. وال‌استریت ژورنال این هفته گزارش داد که نهادهای چینی در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ حدود ۱,۳۰۰ محموله از قطعات دوکاربردی را به وزارت دفاع ایران ارسال کرده‌اند که شامل تجهیزات الکترونیکی قابل استفاده در پهپادها و سامانه‌های هدایت موشکی بوده است.

این رابطه راهی نسبتاً کم‌هزینه در اختیار چین قرار می‌دهد تا از شریکی حمایت کند که توانایی ایجاد اختلال و پیچیده کردن عملیات نظامی آمریکا در منطقه را دارد، بدون آنکه پکن نیازمند پذیرش یک تعهد رسمی دفاعی در قبال تهران باشد.

طبق این گزارش، چین همچنان در زمینه توانایی ایران در مقاومت در برابر فشار آمریکا نقشی محوری دارد و نشست سران پکن و واشنگتن نیز هیچ نشانه علنی‌ای ارائه نکرد که این وضعیت تغییر خواهد کرد. حتی اگر ترامپ در مذاکرات پشت درهای بسته توانسته باشد نوعی تعهد از شی دریافت کند، حمایت چین از ایران از ترکیبی از سیاست دولتی، شرکت‌های خصوصی و شبکه‌های طرف ثالث عبور می‌کند؛ موضوعی که اجرای هرگونه توافق را دشوار خواهد کرد.

پایان/