به گزارش تحریریه، سازمان عفو بین‌الملل گزارشی منتشر کرده است که نشان می‌دهد دولت هند، بدون توجه به استفاده‌ی دولت تروریست اسرائیل از ادوات و تجهیزات نظامی در نسل‌کشی جاری در غزه و ارتکاب جنایات جنگی مستمر در فلسطین اشغالی و کشورهای پیرامونی خود، به صادرات تسلیحات به رژیم جنایتکار اسرائیل ادامه داده است.

بر اساس این گزارش، دولت هند روابط نظامی-امنیتی نزدیک و سودآوری با صنایع نظامی اسرائیل برقرار کرده و به یکی از مشارکت‌کنندگان مهم در زنجیره‌ی تأمین عملیات نظامی اسرائیل بدل شده است.

این داده‌ها که حدّ فاصل ۷ اکتبر ۲۰۲۳ تا ۳۰ نوامبر ۲۰۲۵ را پوشش می دهد، حاکی از این است که دست‌کم ۲,۵۹۶ محموله‌ی سلاح، مهمات، قطعات و مؤلفه‌های نظامی در این بازه‌ی زمانی از هند به اسرائیل صادر شده‌است.

این محموله‌ها شامل مواردی از جمله اقلام زیر بوده است:

• دست‌کم ۳۹۰,۵۱۶ قطعه‌‎‌ سلاح‌های سبک برای تسلیحات نظامی.

• دست‌کم ۵۶۴,۹۷۰ قطعه مهمات انفجاری، از جمله سرجنگی پهپادها و پوسته‌ی گلوله‌های توپخانه.

• دست‌کم ۲۹۸ قطعه مربوط به خودروهای نظامی و زرهی.

در میان اقلام شناسایی‌شده، قطعات مسلسل‌های مورد استفاده‌ی نیروهای اسرائیلی در غزه، گلوله‌های توپخانه‌ی ۱۵۵ میلی‌متری با قدرت انفجاری بالا، سرجنگی‌های انفجاری مهمات سرگردان SkyStriker و قطعات خودروهای زرهی قرار دارند.

این تجهیزات به شرکت‌های بزرگ اسرائیلی مانند اِلبیت، رافائل، و صنایع هوا-فضای رژیم اسرائیل تحویل داده شده‌اند؛ شرکت‌هایی که مستقیماً تأمین تجهیزات و خدمات به ارتش اسرائیل را برعهده دارند.

دست‌کم ۹ شرکت‌ خصوصی هندی و نیز دولت هند که طرف قرارداد شرکت‌ها و دولت اسرائیل هستند، به دلیل ادامه‌ی روابط تجاری با شرکت‌های تأمین‌کننده‌ی ارتش اسرائیل، قاعدتاً در معرض خطر مشارکت در جنایات شناسایی‌شده ذیل حقوق بین‌الملل و نقض‌های جدی حقوق بشر قرار دارند و امکان طرح مسئولیت کیفری علیه آن‌ها وجود دارد.

هند در سال ۲۰۱۳ به پیمان تجارت تسلیحات (ATT) _که برای تنظیم تجارت بین‌المللی سلاح‌های متعارف شکل گرفته_ رأی ممتنع داده و تاکنون آن را امضاء یا تصویب نکرده است.

بر اساس حقوق بین‌الملل بشردوستانه، دولت‌ها در روابط تجاری-نظامی خود باید اطمینان داشته باشند که سلاح‌ها و تجهیزات ارسالی‌شان در مسیر نقض قوانین بین‌المللی جنگ به‌کار نمی‌روند؛ هم‌چنین دولت‌ها نباید به طرف‌های درگیر در مخاصمات هیچ‌گونه سلاحی منتقل کنند.

اما با توجه به کاستی‌های ساختاری حقوق بین‌الملل و استفاده‌ی ابزاری و یک‌جانبه‌ی قدرت‌های جهانی از موازین حقوق بشری، دولت‌های تحت چتر حمایتی و شرکای راهبردی اَبَرقدرت‌ها عملاً احساس خطر جدّی نمی‎کنند.

آیا ایران باید واکنش نشان دهد؟

ایران باید نسبت به همکاری تسلیحاتی هند با اسرائیل واکنش نشان دهد؛ چرا که مسأله صرفاً یک رابطه‌ تجاری عادی میان دو دولت نیست؛ بلکه موضوع مهم‌تر این است که این مناسبات بر امنیت ملی ایران، جنگ‌های منطقه‌ای، اعتبار دیپلماتیک دولت‌ها و منافع ژئوپلیتیکی ایران تأثیرات قابل توجهی دارند.

از جمله‌ مهم‌ترین دلایلی که برای ضرورت واکنش‌گری ایران نسبت به عملکرد هند وجود دارد، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

۱ـ مقابله با عادی‌سازی جنایات جنگی: با توجه به این‌که طبق گزارش‌های نهادهای بین‌المللی، تسلیحات، قطعات یا فناوری‌های هندی به شرکت‌هایی منتقل شده که مستقیماً ارتش اسرائیل را تأمین می‌کنند، ایران حق دارد و می‌بایست درباره‌ی استفاده از آن‌ها در عملیات نظامی اسرائیل در غزه، لبنان، کرانه‌ی باختری یا علیه ایران تحقیق و اعتراض کند.

۲ـ حفاظت از امنیت ملی: همکاری دفاعی هند و اسرائیل شامل پهپادها، سامانه‌های پدافندی، موشک‌ها، ادوات شناسایی، جنگ الکترونیک و فناوری‌های اطلاعاتی است. تعمیق این همکاری می‌تواند ظرفیت اسرائیل برای جمع‌آوری اطلاعات یا اجرای عملیات علیه ایران را افزایش دهد.

۳ـ جلوگیری از عادی‌سازی هم‌دستی (ولو غیرمستقیم) نظامی: سکوت ایران این پیام را منتقل می‌کند که همکاری نظامی با اسرائیل، حتی در شرایط جنگی، هیچ هزینه‌ی سیاسی به همراه ندارد. این موضوع به ویژه از جهت ارسال این پالس مهم است که تغییر نظم امنیتی منطقه نمی‌تواند مختصاتی مغایر با حساسیت‌های امنیتی و ژئوپولتیکی ایران و جانمایی آن در روند این تغییرات داشته باشد.

۴ بازنگری در مفهوم «شریک شرقی»: هند ممکن است در برخی حوزه‌ها شریک اقتصادی یا ترانزیتی بالقوه یا بالفعل ایران باشد، اما روابط نظامی-امنیتی آن با اسرائیل نشان می‌دهد که دهلی‌نو، شریک سیاسی یا امنیتی تهران نیست. این مسأله باید در سیاست همسایگی بی‌ضابطه‌ و راهبرد موسوم به «نگاه به شرق» ایران لحاظ شود.

۵ـ حفاظت از اهرم‌های ژئوپلیتیکی ایران: بندر چابهار، همکاری‌های ترانزیتی و دسترسی هند به منطقه برای تهران اهرم‌های مهمی هستند. ایران می‌تواند از این روابط برای مطالبه‌ی شفافیت، تضمین‌های امنیتی و محدودیت دسترسی شرکت‌های مرتبط هندی با صنایع نظامی رژیم اسرائیل استفاده کند.

۶ـ حفظ اعتبار ایران در مسأله‌ی فلسطین: بی‌تفاوتی تهران نسبت به نقش هند در زنجیره‌ی تأمین تسلیحات اسرائیل با مواضع سیاسی، راهبردی و ایدئولوژیک ایران ناسازگار است.

۷ـ ارسال پیام به سایر دولت‌ها: واکنش ایران به دولت‌ها و شرکت‌هایی که با صنایع نظامی اسرائیل همکاری می‌کنند، این موضوع را روشن می‎کند که ایران می‎تواند برای آن‌ها هزینه‌های دیپلماتیک و اقتصادی ایجاد کند.

واکنش مناسب و سنجیده‌ از سوی ایران چگونه است؟

با توجه به پیچیدگی وضعیت و مناسبات میان بازیگران و شکل‌گیری بلوک‌های جدید در بستر تغییر نظم امنیتی در چارچوب منطقه‌ای و بین‌المللی، ارسال پیام بازنگری سخت‌گیرانه و مشروط‌سازی روابط با هند برای ایران ضروری است.

در این راستا تهران می ‎تواند به شکل مرحله‌ای یا به صورت ترکیبی از واکنش‎ها، اعتراض خود را به هند ابلاغ کند. از احضار سفیر هند و ارائه‌ی اعتراض رسمی ایران، درخواست توضیح درباره‌ی شرکت‌ها، محموله‌ها و گواهی‌های مصرف نهایی، تشکیل یک کمیته‌ی امنیتی برای بررسی ارتباط تجهیزات هندی با عملیات اسرائیل علیه ایران، و همکاری با نهادهای بین‌المللی برای مستندسازی زنجیره‌ی تأمین تسلیحات، تا تعلیق قراردادهای احتمالی با شرکت‌های هندیِ مرتبط با صنایع نظامی-امنیتی اسرائیل، بازبینی دسترسی شرکت‌های هندی به زیرساخت‌های حساس ایران به ویژه بندر چابهار و تعلیق قرارداد با این دولت و مشروط‌ کردن ادامه‌ی همکاری‌های اقتصادی به تضمین‌های امنیتی و شفافیت صادراتی را شامل شود.

نویسنده: پریسا نصرآبادی 

پایان/