به گزارش تحریریه، جان مرشایمر، استاد علوم سیاسی دانشگاه شیکاگو، در گفت‌وگو با گلن دیزن، تحولات نظم جهانی، آینده اروپا، جنگ اوکراین، تنش‌های آمریکا با ایران و درگیری عربستان سعودی با انصارالله یمن را بررسی کرد و درباره پیامدهای این بحران‌ها برای اقتصاد جهانی هشدار داد.
پایان نظم تک‌قطبی و نظریه پایان تاریخ
مرشایمر با اشاره به نظریه «پایان تاریخ» فرانسیس فوکویاما گفت که فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۹۹۱ و ضعف روسیه در دهه ۱۹۹۰، زمینه را برای شکل‌گیری نظم تک‌قطبی به رهبری آمریکا فراهم کرد.
وی افزود که حملات ۱۱ سپتامبر، جنگ‌های طولانی آمریکا و بحران اقتصادی سال ۲۰۰۸، خوش‌بینی اولیه به این نظریه را تضعیف کردند و از حدود سال ۲۰۱۷، حرکت جهان به سوی نظم چندقطبی با محوریت آمریکا، چین و روسیه آشکار شد.
این استاد دانشگاه با اشاره به جنگ غزه گفت که حمایت غرب از اقداماتی که وی مشارکت در نسل‌کشی توصیف کرد، ادعای برتری اخلاقی کشورهای غربی را به‌شدت تضعیف کرده است. او همچنین جنگ اوکراین را از نشانه‌های بازگشت رقابت قدرت‌های بزرگ دانست.
اروپا میان روسیه و کاهش حمایت آمریکا
مرشایمر گفت که اروپا با دو چالش اساسی، یعنی تشدید تنش‌ها با روسیه و احتمال کاهش تعهدات امنیتی آمریکا، روبه‌رو است.
وی افزود که شرق آسیا به مهم‌ترین منطقه راهبردی برای واشنگتن تبدیل شده است و در صورت افزایش تنش‌ها با چین، آمریکا ممکن است منابع و توجه خود را از اروپا به آسیا منتقل کند.
این نظریه‌پرداز روابط بین‌الملل تاکید کرد که حتی پایان جنگ اوکراین نیز لزوما به کاهش تنش‌های روسیه و اروپا منجر نخواهد شد. به گفته وی، اگر روسیه به اهداف خود دست یابد، شکست اوکراین و ناتو می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای برای اروپا داشته باشد.
مرشایمر همچنین گفت که سیاست اروپا در حمایت از ادامه جنگ و تقویت توان نظامی اوکراین، ممکن است روسیه را به تشدید حملات وادار کند؛ زیرا مسکو این درگیری را تهدیدی موجودیتی تلقی می‌کند.
چرا ترامپ به دنبال توافق با روسیه است؟
مرشایمر گفت که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، از ابتدا خواهان پایان جنگ اوکراین و بهبود روابط با روسیه بوده است، اما مخالفت ولودیمیر زلنسکی، کشورهای اروپایی و بخش‌هایی از دستگاه سیاست خارجی آمریکا مانع تحقق این هدف شده است.
وی به مشاجره ترامپ و زلنسکی در کاخ سفید در ۲۸ فوریه ۲۰۲۵ و دیدار ترامپ و ولادیمیر پوتین در آلاسکا در ۱۵ اوت ۲۰۲۵ اشاره کرد و گفت که تلاش‌های واشنگتن برای متقاعد کردن اوکراین و اروپا به پذیرش توافق با مسکو تاکنون به نتیجه نرسیده است.
به گفته مرشایمر، جنگ ایران و اختلال در بازارهای جهانی نفت و سوخت، اهمیت دسترسی به نفت و دیزل روسیه را افزایش داده و ترامپ برای کاهش فشارهای اقتصادی به توافق با مسکو نیاز بیشتری پیدا کرده است.
وی افزود که ترامپ ممکن است برای وادار کردن زلنسکی به پذیرش توافق، قطع کمک‌های اطلاعاتی و نظامی یا محدود کردن دسترسی اوکراین به استارلینک را مطرح کند، اما پیش‌بینی کرد که واشنگتن در نهایت این کمک‌ها را به‌طور معناداری قطع نخواهد کرد.
چرا روسیه پیروز جنگ اوکراین است
مرشایمر برای توضیح ارزیابی خود از برتری روسیه، به سه عامل اصلی اشاره کرد که شامل مشکلات اقتصادی اوکراین، تحولات میدان نبرد و محدودیت کمک‌های غرب است.
وی گفت که روسیه زیرساخت‌های انرژی، حمل‌ونقل و ارتباطی اوکراین را هدف قرار داده و با استفاده از پهپادها و موشک‌ها، توان اقتصادی و نظامی این کشور را تضعیف می‌کند. به گفته او، کمبود سامانه‌های دفاع هوایی و مشکلات نیروی انسانی نیز توان اوکراین را کاهش داده است.
مرشایمر افزود که نیروهای روسی به‌آرامی در خطوط مقدم پیشروی می‌کنند و در تلاش‌اند مناطق بیشتری از دونباس و زاپروژیا را تصرف کنند.
وی همچنین با اشاره به وابستگی فزاینده اوکراین به کمک‌های خارجی گفت که این کشور برای سال‌های ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ هر سال ۵۲ میلیارد دلار کمک دریافت کرده است، اما مقام‌های اوکراینی اعلام کرده‌اند که برای سال ۲۰۲۶ به ۲۷ میلیارد دلار دیگر نیاز دارند.
به گفته مرشایمر، محدودیت منابع مالی کشورهای اروپایی و احتمال قدرت گرفتن احزاب مخالف کمک به اوکراین در کشورهایی مانند فرانسه و آلمان، چشم‌انداز حمایت غرب را با ابهام روبه‌رو کرده است.
او پیش‌بینی کرد که روسیه تمام اوکراین را تصرف نخواهد کرد، اما ممکن است در پایان جنگ، یک دولت کوچک‌شده و وابسته در این کشور باقی بماند و مسکو به پیروزی‌ای پرهزینه دست یابد.
مرشایمر ادامه جنگ را برای اوکراین خطرناک دانست و گفت که این روند می‌تواند به «خودکشی ملی» منجر شود. وی با اشاره به هشدارهای یولیا مندل، سخنگوی مطبوعاتی پیشین زلنسکی، افزود که تشویق اوکراین به ادامه جنگ می‌تواند شرایط این کشور را وخیم‌تر کند.
هشدار درباره جنگ عربستان و انصارالله یمن
مرشایمر با انتقاد از ورود عربستان سعودی به جنگ با انصارالله یمن گفت که ریاض با رقیبی سرسخت روبه‌رو شده و نتوانسته است مانع حملات این گروه به اهدافی در خاک خود شود.
وی با اشاره به گزارش‌هایی درباره حمله انصارالله به بندر ینبع در ساحل دریای سرخ گفت که این بندر در انتهای غربی خط لوله انتقال نفت عربستان از شرق به غرب قرار دارد و اختلال در فعالیت آن می‌تواند صادرات نفت این کشور را تحت تأثیر قرار دهد.
این استاد دانشگاه افزود که زیرساخت‌های نفت و گاز، فرودگاه‌ها و مراکز مهم عربستان نیز ممکن است هدف حملات قرار گیرند و ریاض در جنگ زمینی با انصارالله با دشواری روبه‌رو است.
مرشایمر گفت که آمریکا تمایلی به ورود مستقیم به این جنگ ندارد و سایر کشورها نیز از درگیری با انصارالله پرهیز می‌کنند؛ بنابراین، عربستان ممکن است در این جنگ تنها بماند و با خطر شکست مواجه شود.
وی هشدار داد که ادامه جنگ می‌تواند به فروپاشی خطوط مقدم عربستان، ورود نیروهای انصارالله به خاک این کشور و حتی تحولات سیاسی داخلی منجر شود.
مرشایمر: حملات بیشتر به ایران راه‌حل جنگ نیست
مرشایمر با اشاره به توقف درگیری مستقیم ایران و آمریکا گفت که ایران همچنان کشتی‌ها را در خلیج فارس، تنگه هرمز و دریای عمان هدف قرار می‌دهد و این تحولات، همراه با اقدامات انصارالله علیه عربستان، جریان نفت و گاز منطقه را با اختلال روبه‌رو کرده است.
وی با اشاره به شایعات درباره احتمال اجرای یک کارزار بمباران سه‌روزه علیه ایران این سوال را مطرح کرد که چگونه می‌توان انتظار داشت چنین عملیاتی به نتیجه‌ای برسد وقتی کارزار ۴۰روزه آمریکا از ۲۸ فوریه تا ۸ آوریل ۲۰۲۶ هیچ نتیجه‌ای نداشت.
این نظریه‌پرداز روابط بین‌الملل تأکید کرد که نه حملات نظامی و نه فشارهای اقتصادی تاکنون نشانه‌ای از تسلیم قریب‌الوقوع ایران ایجاد نکرده‌اند و آمریکا راهبرد روشنی برای پایان دادن به جنگ ندارد.
وی افزود که اختلال در عرضه نفت منطقه و سوخت دیزل روسیه می‌تواند بحران اقتصاد جهانی را تشدید کند و فشار بیشتری بر دولت ترامپ وارد سازد.
دشواری پایان دادن به جنگ‌ها
مرشایمر با اشاره به محدودیت‌های دیپلماتیک ترامپ گفت که رئیس‌جمهور آمریکا نتوانسته است توافق موردنظر خود را درباره جنگ اوکراین به طرف‌های درگیر بقبولاند. به گفته وی، پایان دادن به جنگ عربستان و انصارالله نیز مستلزم امتیازهای بزرگی از سوی ریاض خواهد بود.
وی هشدار داد که طولانی شدن جنگ اوکراین می‌تواند به تضعیف بیشتر این کشور و پشیمانی غرب از نپذیرفتن توافقی نامطلوب در گذشته منجر شود.
مرشایمر راه‌حل مطلوب برای اروپا را ایجاد معماری امنیتی جدیدی دانست که منافع طرف‌های مختلف را تأمین کند و اوکراین را از خط مقدم رویارویی میان روسیه و غرب خارج سازد. وی افزود که دستیابی به توافقی مشابه در منطقه خلیج فارس نیز مطلوب است، اما در شرایط کنونی دور از دسترس به نظر می‌رسد.
این استاد دانشگاه با اشاره به جنگ‌های ویتنام، افغانستان و عراق گفت که دولت‌ها معمولا پیش از آغاز جنگ به چگونگی پایان آن توجه کافی نمی‌کنند و تصور می‌کنند در ادامه می‌توانند راه‌حلی آسان بیابند، در حالی که خروج از جنگ بسیار دشوارتر از ورود به آن است.
مرشایمر در پایان با اشاره به جنگ اوکراین، درگیری ایران و آمریکا، جنگ عربستان با ارتش یمن و تحولات غزه، وضعیت کنونی جهان را نگران‌کننده توصیف کرد. گلن دیزن نیز با انتقاد از نظریه «پایان تاریخ» گفت که کشورها نمی‌توانند منافع قدرت را نادیده بگیرند و چنین رویکردی خطرهای بیشتری به همراه خواهد داشت.
منبع: ایسنا
پایان/
نظر شما