«سعید صمدی» دبیر انجمن زغال سنگ ایران در گفت و گوی اختصاصی با پایگاه خبری تحلیلی «تحریریه» در خصوص کاهش ۴۰ درصدی سهمیه سوخت و کمبود مواد ناریه با اشاره به تبعات چنین محدودیتی که تولید معادن زغال‌سنگ را تهدید می کند، گفت: کاهش حدود ۴۰ درصدی یا بیشتر سهمیه گازوئیل، کمبود شدید مواد ناریه و تأخیر شش ماهه در پرداخت مطالبات تولید کنندگان از مهمترین موانع فعالیت این بخش است لذا نسبت به این موارد باید به دست اندرکاران هشدار داد چرا که تداوم این شرایط می تواند به کاهش تولید، بیکاری کارگران و حتی افزایش خطرات ایمنی در معادن منجر شود.
وی در پاسخ به این پرسش که مهمترین مشکلات و چالشهای کنونی معادن ذغال سنگ کشور چیست، اظهار کرد: بخش مهمی از مشکلات کنونی معادن، منشأ داخلی دارد و باید برای رفع آنها چاره اندیشی شود. در حال حاضر، یکی از مهمترین مشکلات ما تأمین سوخت است. سهمیه گازوئیل معادن نسبت به سال گذشته حدود ۴۰ درصد یا حتی بیشتر کاهش یافته است؛ در حالی که معادن زغال‌سنگ اساساً امکان چندانی برای صرفه جویی در مصرف سوخت ندارند.
وی تصریح کرد: گازوئیل مورد نیاز معادن برای راه‌اندازی دیزل ژنراتورها و تأمین انرژی فعالیت‌های معدنی مصرف می‌شود؛ بنابراین، وقتی سهمیه سوخت کاهش می یابد، امکان ادامه فعالیت با ظرفیت قبلی وجود ندارد و به همان نسبت، تولید نیز کاهش می یابد. این مسئله پیامدهای مستقیمی برای نیروی کار دارد. ممکن است کارگر در محل کار حاضر شود، اما به دلیل نبود امکانات لازم، عملاً تولیدی انجام نگیرد. در نتیجه، کاهش سهمیه سوخت نه تنها تولید معادن را تحت تأثیر قرار می دهد، بلکه می تواند زمینه ساز بیکاری کارگران نیز شود.
صمدی در خصوص تاثیر کمبود سوخت بر ایمنی معادن زغال‌سنگ نیز افزود: این موضوع از جنبه ایمنی بسیار مهم است. معادن زغال سنگ باید به صورت شبانه روزی تهویه شوند و سیستم‌های تهویه آنها به طور مداوم کار کنند. اگر سوخت کافی در اختیار معدن نباشد، عملکرد این سیستم‌ها با مشکل مواجه می شود. این مسئله می تواند خطرات جدی به دنبال داشته باشد و حتی احتمال وقوع انفجار را افزایش دهد؛ بنابراین، تأمین سوخت برای معادن زغال‌سنگ صرفاً به معنای حفظ سطح تولید نیست، بلکه با حفظ شرایط ایمن فعالیت کارگران نیز ارتباط مستقیم دارد. به همین دلیل، ضروری است موضوع تأمین سوخت معادن با توجه به ماهیت فعالیت آنها و ضرورت استمرار کار تجهیزات حیاتی، مورد توجه جدی قرار گیرد.
دبیر انجمن ذغال سنگ کشور با اشاره به این موضوع که موانع دیگری هم روند استخراج زغال‌سنگ را مختل کرده است، گفت: از دیگر مشکلات اساسی، کمبود مواد ناریه است. تقریباً شش ماه از سال گذشته، اما در این مدت تولید یا توزیع مواد ناریه به شکل مورد نیاز انجام نشده و میزان مواد تحویلی به معادن، حدود پنج درصد نیاز آنها بوده است. مواد ناریه یکی از ملزومات اصلی فعالیت معادن است. برای پیشروی در تونل ها و استخراج زغال سنگ، به این مواد نیاز داریم و بدون آنها امکان انجام بسیاری از عملیات‌های معدنی وجود ندارد.
وی اضافه کرد: به بیان دیگر، مواد ناریه نقش اساسی در فرایند استخراج دارند و کمبود آنها می تواند در مدت کوتاهی، فعالیت معدن را با اختلال جدی مواجه کند. اگر این مشکل برطرف نشود، حتی در صورت وجود نیروی انسانی و سایر امکانات، امکان حفظ روند عادی تولید وجود نخواهد داشت.
صمدی در زمینه تأثیر این کمبودها بر میزان تولید و فعالیت روزانه معادن گفت: فعالیت معدن به مجموعه ای از عوامل وابسته است و اختلال در تأمین هر یک از نیازهای اساسی می‌تواند تولید را کاهش دهد. برای مثال، اگر مواد ناریه در اختیار معدن نباشد، عملیات حفاری و پیشروی در تونل ها با مشکل مواجه می‌شود و استخراج مواد اولیه نیز کاهش می‌یابد. در واقع، در برخی موارد حتی یک روز نبود مواد ناریه می تواند تولید یک شیفت کاری را به شدت تحت تأثیر قرار دهد. این موضوع نشان می دهد که تأمین مستمر مواد مصرفی ضروری برای معادن، تا چه اندازه در حفظ تولید اهمیت دارد.
صمدی درخصوص وضعیت نقدینگی و پرداخت مطالبات تولیدکنند گان زغال‌سنگ نیز عنوان داشت: مشکل نقدینگی یکی دیگر از مسائل بسیار مهم این بخش است. ما زغال سنگ تولید می کنیم و آن را در اختیار مجموعه هایی مانند ذوب آهن و واحدهای فولادسازی قرار می دهیم، اما مطالبات خود را با تأخیرهای طولانی دریافت می کنیم. برای نمونه، زغال سنگی که در فصل بهار تحویل داده می شود، ممکن است با حواله‌ای دریافت شود که پرداخت آن به حدود شش ماه بعد موکول شده است. این در حالی است که هزینه های تولید و نیازهای جاری معدن باید به صورت نقدی تأمین شوند.
صمدی تاکید کرد: در چنین شرایطی، تولیدکننده محصول خود را تحویل داده، اما برای دریافت پول آن باید ماه‌ها منتظر بماند. طبیعی است که این وضعیت فشار سنگینی بر نقدینگی معادن وارد می‌کند و توان آنها را برای تأمین هزینه‌های جاری و ادامه فعالیت کاهش می‌دهد. وقتی پرداخت مطالبات با تأخیر انجام می شود، تولیکننده برای تأمین سوخت، مواد مصرفی و سایر هزینه‌های ضروری با محدودیت مواجه خواهد شد. بنابراین، اصلاح ساز و کار پرداخت مطالبات می تواند نقش مهمی در بهبود شرایط فعالیت معادن داشته باشد.
وی در خصوص محدودیت‌های ناشی از محاصره دریایی و مشکلات واردات در پاسخ به این پرسش مهم که آیا همه این چالش‌ها به شرایط خارجی مربوط می‌شود، گفت: باید میان مشکلات ناشی از محدودیت های خارجی و مسائل داخلی تفاوت قائل شد. بخشی از مشکلات معادن به شرایط واردات ماشین‌آلات و محدودیت های مرتبط با محاصره دریایی مربوط می شود؛ اما موضوعاتی مانند کاهش سهمیه سوخت، کمبود مواد ناریه و تأخیر در پرداخت مطالبات، از جمله مسائلی هستند که باید در داخل کشور برای آنها راهکار پیدا کرد.
صمدی بیان داشت: این مسائل را نمی‌توان صرفاً به مرزها، گمرکات، بنادر یا محاصره دریایی نسبت داد. در واقع، برای حل بخشی از مشکلات موجود، باید ساز و کارهای داخلی، تأمین نیازهای معادن و پرداخت مطالبات تولید کنندگان اصلاح شود.
وی افزود: البته در شرایط محدودیت‌های دریایی، واردات ماشین‌آلات نیز دشوارتر می شود، اما اهمیت این موضوع با نیازهای فوری و روزمره معادن تفاوت دارد.
صمدی در پاسخ به این پرسش مهم که چرا کمبود مواد ناریه و سوخت را باید از مسائل فوری‌تر معادن دانست، گفت: ماشین آلات معدنی در حوزه کار معدن بسیار حائز اهمیت هستندد، اما کمبود آنها لزوماً به این معنا نیست که معدن در هفته آینده تعطیل خواهد شد. در شرایط محدودیت واردات، ممکن است تأمین ماشین آلات دشوار باشد، ولی مشکلاتی مانند نبود مواد ناریه می تواند بلافاصله بر روند استخراج اثر بگذارد.
وی در این باره توضیح بیشتری داد و گفت: اگر معدن حتی برای یک روز مواد ناریه در اختیار نداشته باشد، میزان تولید یک شیفت کاری به شدت کاهش می یابد. از سوی دیگر، کمبود سوخت می تواند علاوه بر کاهش تولید، عملکرد سیستم تهویه را نیز مختل کند و خطرات ایمنی به همراه داشته باشد، بنابراین، لازم است در اولویت بندی نیازهای معادن، به مواردی توجه شود که نبود آنها مستقیماً فعالیت روزانه، میزان تولید و ایمنی کارگران را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
وی در پایان گفتگو در خصوص راهکارهای جلوگیری از تشدید مشکلات معادن زغال سنگ به چند راهکار اولویت دار اشاره کرد و گفت: با توجه به مشکلات مطرح شده، تأمین سوخت مورد نیاز معادن، رفع کمبود مواد ناریه و تعیین تکلیف مطالبات تولید کنندگان از مهمترین اقداماتی است که باید مورد توجه قرار گیرد. کاهش سهمیه گازوئیل، محدودیت در دسترسی به مواد ناریه و تأخیر طولانی در پرداخت مطالبات، هرکدام به تنهایی می‌توانند فعالیت معادن را با مشکل مواجه کنند. وقتی این مشکلات به‌صورت هم زمان وجود داشته باشند، فشار بیشتری بر تولید کنندگان وارد می شود، ازاین‌رو، ضروری است مسائل داخلی بخش معدن با جدیت بیشتری پیگیری شود تا معادن بتوانند فعالیت خود را ادامه دهند، تولید کاهش نیابد و اشتغال کارگران نیز با تهدید کمتری مواجه شود.
پایان/
نظر شما