به گزارش تحریریه، مجله Military Watch نوشت که نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران اعلام کرده است که نیروی هوافضای این نیرو با استفاده از سامانه‌های پیشرفته جنگ الکترونیک، دو فروند هواپیمای بدون سرنشین MQM-170 آمریکا را بر فراز جزیره قشم در تنگه هرمز سرنگون کرده و بنا بر گزارش‌ها، این هواپیماها را به‌صورت سالم به غنیمت گرفته است.

به نظر می‌رسد حوادث گزارش‌شده مربوط به دو عملیات جداگانه باشد. در ۲۹ اکتبر، نیروی دریایی سپاه اعلام کرد که نیروهای جنگ الکترونیک این نیرو کنترل یک فروند پهپاد MQM-170 را در غرب تنگه هرمز به دست گرفته و آن را به‌صورت سالم به زمین نشانده‌اند.

روز بعد، نیروی هوافضای سپاه از به غنیمت گرفتن یک فروند هواپیمای دیگر از همین نوع بر فراز جزیره قشم خبر داد و آن را دومین مورد از این نوع بازیابی توسط نیروهای ایرانی توصیف کرد. رسانه‌های ایرانی متعاقباً تصاویری از هواپیمای بازیابی‌شده منتشر کردند.

پهپاد MQM-170 به غنیمت گرفته‌شده

MQM-170 Outlaw یک هواپیمای بدون سرنشین آمریکایی است که شرکت «گریفون اروسپیس» آن را توسعه داده است. این خانواده از هواپیماها عمدتاً برای مأموریت‌های هدف هوایی و فریب به کار گرفته شده‌اند و به نیروهای نظامی امکان می‌دهند هواپیماهای دشمن را شبیه‌سازی کنند و سامانه‌های پدافند هوایی را در شرایطی واقع‌گرایانه مورد آزمایش قرار دهند. این هواپیما در صورت تجهیز به حسگرهای مناسب، می‌تواند در جمع‌آوری اطلاعات نیز مشارکت داشته باشد.

مقام‌های ایرانی ادعا کرده‌اند که از این هواپیماها برای جمع‌آوری اطلاعات درباره استقرار سامانه‌های پدافند هوایی ایران در امتداد سواحل خلیج فارس و اطراف تنگه هرمز استفاده می‌شده است. چنین مأموریت‌هایی می‌تواند به یک نیروی متخاصم کمک کند تا موقعیت رادارها را شناسایی کند، واکنش یگان‌های پدافندی را ارزیابی کند و اطلاعاتی درباره عملکرد سامانه‌های مراقبتی و رهگیری به دست آورد.

اتکای احتمالی به پهپاد MQM-170 برای انجام چنین عملیات‌هایی می‌تواند نشان‌دهنده واکنش آمریکا به تلفات سنگینی باشد که ناوگان پهپادهای MQ-9 Reaper در جریان عملیات علیه ایران متحمل شده است؛ پهپادهایی که ارزش بسیار بیشتری دارند و جایگزینی آسان آن‌ها امکان‌پذیر نیست.

لحظات سرنگونی پهپاد MQ-9 Reaper نیروی هوایی آمریکا توسط پدافند هوایی ایران

رسانه‌های دولتی ایران، به غنیمت گرفتن این دو پهپاد را نشانه‌ای از توانایی این کشور برای خنثی‌سازی سکوهای پروازی بدون سرنشین خارجی از طریق ایجاد اختلال در سامانه‌های هدایت و کنترل آن‌ها، به‌جای انهدام آن‌ها با تسلیحات متعارف پدافند هوایی، توصیف کردند.

برآورد می‌شود سپاه پاسداران از زمان آغاز حمله آمریکا به ایران در ماه فوریه، در مجموع ۵۵ فروند پهپاد متخاصم را بر فراز تنگه هرمز سرنگون کرده باشد. ده‌ها فروند دیگر نیز در مناطق مختلف ایران هدف قرار گرفته و سرنگون شده‌اند.

اگرچه سامانه‌های جنگ الکترونیک می‌توانند در پیوندهای ارتباطی، سیگنال‌های ناوبری یا دیگر عملکردهای الکترونیکی مورد نیاز هواپیماهای بدون سرنشین اختلال ایجاد کنند، اما میزان موفقیت چنین رویکردی به معماری پهپاد، میزان خودمختاری آن، مقاومت سامانه‌های ناوبری و کنترل و همچنین تدابیر حفاظتی الکترونیکی به‌کاررفته در آن بستگی دارد.

دسترسی به تجهیزات داخلی این هواپیماها می‌تواند فرصتی در اختیار متخصصان ایرانی قرار دهد تا ساختار، سامانه‌های ناوبری، تجهیزات ارتباطی و محموله‌های مأموریتی آن‌ها را بررسی کنند و به ویژگی‌های فنی‌ای دست یابند که شناسایی آن‌ها از طریق رهگیری راداری یا بررسی بقایای هواپیما دشوار خواهد بود.

پهپاد RQ-170

به غنیمت گرفتن هواپیماهای بدون سرنشین آمریکایی توسط نیروهای ایرانی، اتفاقی بی‌سابقه نیست. مهم‌ترین مورد در سال ۲۰۱۱ رخ داد؛ زمانی که یک حمله موفق جنگ الکترونیک ایران علیه یک فروند پهپاد رادارگریز RQ-170 Sentinel ساخت شرکت لاکهید مارتین که توسط سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) اداره می‌شد، آن را مجبور به فرود کرد. در نتیجه، این پهپاد به‌صورت سالم به دست ایران افتاد و بعدها مبنایی برای ساخت مجموعه‌ای از پهپادهای رادارگریز با طراحی بال‌پرنده قرار گرفت.

RQ-170 در آن زمان یکی از رادارگریزترین هواپیماهای نظامی جهان بود.

در سپتامبر ۲۰۲۶، سپاه پاسداران اعلام کرد که بخش دفاعی ایران مهندسی معکوس یک زیردریایی بدون سرنشین آمریکایی را که این نیرو در تنگه هرمز به غنیمت گرفته بود، آغاز خواهد کرد.

از آنجا که ایالات متحده در تلاش‌های جنگی خود علیه ایران به‌ویژه به سامانه‌های بدون سرنشین اتکای زیادی داشته است، این سامانه‌ها متحمل تلفات بسیار سنگینی شده‌اند. در اواسط اکتبر تأیید شد که از زمان آغاز جنگ تحت رهبری آمریکا علیه ایران در ۲۸ فوریه، دست‌کم ۸۱ فروند هواپیمای نظامی آمریکایی منهدم یا آسیب دیده‌اند که از این تعداد، دست‌کم ۴۵ فروند پهپاد MQ-9 Reaper بوده‌اند.

پایان/