به گزارش تحریریه، «بنجامین جنسن» در تحلیلی از گزینه‌های نظامی آمریکا در قبال ایران، برای اندیشکده «مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی» (CSIS) آورده است:

ایالات متحده بار دیگر خود را در باتلاقی در خاورمیانه گرفتار می‌بیند. دولت ترامپ در حال مذاکره با حکومتی است که بعید به نظر می‌رسد به‌آسانی امتیاز بدهد و اساساً مشروعیت اقتدار خود را بر مقاومت در برابر ایالات متحده و شعار مرگ بر کشور اسرائیل بنا کرده است. در نتیجه، ایالات متحده برای تقویت گزینه احتمالی بعدی خود، هم‌زمان با بررسی گزینه‌های نظامی، در حال اعزام تجهیزات و نیروهای نظامی بیشتری به منطقه است.

در ادامه، شش گزینه‌ای مطرح شده‌اند که به احتمال زیاد بر اساس ترکیبی از تاریخ نظامی و عملیات‌های اخیر، در دست بررسی قرار دارند. در هر یک از این گزینه‌ها فرض بر این است که ایالات متحده کارزار جنگ اقتصادی کنونی خود، شامل ترکیبی از تحریم‌ها و محاصره جاری، را ادامه می‌دهد. هر یک از این گزینه‌ها همچنین پیامدها و بده‌بستان‌های مشخصی دارند که از جمله آن‌ها احتمال تشدید تنش‌ها و تبدیل شدن وضعیت به جنگی گسترده‌تر است. از این رو، ضروری است که همه افراد، از شهروندان نگران گرفته تا اعضای کنگره، درباره این گزینه‌ها تأمل کنند و نگرانی‌های خود را برای شکل دادن به گفت‌وگویی سازنده‌تر درباره سیاست‌های پیش رو مطرح سازند.

دیپلماسی اجبار

نخستین گزینه این است که ایالات متحده هم‌زمان با مذاکره با ایران، به تقویت نیروهای خود در منطقه ادامه دهد. هدف نهایی این رویکرد، اعمال کارزاری از فشار برای کشاندن ایران به میز مذاکره با شرایطی مطلوب‌تر خواهد بود.

سازوکار اصلی این رویکرد، دیپلماسی اجبارآمیز است؛ رویکردی که نمایش قدرت نظامی را برای نشان دادن هزینه‌های آتی مقاومت با ارائه منافع کوتاه‌مدت به‌منظور متقاعد کردن تهران ترکیب می‌کند. ایالات متحده تجهیزات و نیروهای بیشتری، از جمله یک گروه رزمی ناو هواپیمابر دیگر، به منطقه اعزام خواهد کرد و هم‌زمان به تقویت پشتیبانی‌های عملیاتی، مانند هواپیماهای سوخت‌رسان، ادامه می‌دهد. همچنین از ترکیبی از ارتباطات راهبردی و فعالیت‌های اطلاع‌رسانی و تأثیرگذاری استفاده خواهد کرد تا پیام خود را به مقام‌های تهران منتقل کند.

دیپلماسی اجبارآمیز پیامدها و بده‌بستان‌های مشخصی دارد. این رویکرد بیش از سایر گزینه‌ها احتمال حفظ هماهنگی با متحدان کشورهای حاشیه خلیج فارس را دارد؛ کشورهایی که نسبت به بازگشت درگیری‌های گسترده محتاط هستند.

با این حال، این رویکرد بیشترین خطر را از ناحیه برنامه‌ریزی‌ها و طراحی کارزارهای نظامی اسرائیل دارد؛ برنامه‌هایی که تقریباً به‌طور قطع تهاجمی‌تر خواهند بود و ممکن است این رویکرد را مختل کنند. این شیوه همچنین خطر تقویت جسارت ایران را در پی دارد؛ کشوری که پیش از این محاصره آمریکا را با حملات پراکنده علیه کشتی‌های تجاری و تهدید به حمله به زیرساخت‌های حیاتی منطقه آزمایش کرده است.

کارزار حملات محدود علیه توانمندی‌های نظامی

دومین گزینه این است که ایالات متحده مجموعه‌ای از حملات محدود را علیه تجهیزات و تأسیسات نظامی کلیدی، مانند سایت‌های راداری دفاع ساحلی و پدافند هوایی، انجام دهد تا توازن نظامی را تغییر دهد و توانایی خود را برای تحمیل هزینه در زمان و مکانی که خود انتخاب می‌کند، به نمایش بگذارد.

هدف نهایی این گزینه، انجام حملاتی محدود است که توانمندی‌های کلیدی را تضعیف کند، زمینه را برای کارزارهای بعدی حملات نظامی فراهم آورد و بر اساس تغییر موازنه نیروها، محاسبات هسته‌ای ایران را در کوتاه‌مدت تغییر دهد.

سازوکار اصلی این رویکرد، ترکیبی از قدرت هوایی و عملیات مشترک در تمامی حوزه‌ها، از جمله فضا، جنگ الکترونیک و اقدامات سایبری است که شرایط لازم را برای اجرای حمله فراهم می‌کنند.

نزدیک‌ترین نمونه تاریخی به این گزینه، حمله محدود اسرائیل در آوریل ۲۰۲۴ به مجموعه راداری سامانه اس‌-۳۰۰ است که از تأسیسات هسته‌ای اصفهان دفاع می‌کرد.

مهم‌ترین بده‌بستان این گزینه، خطر تشدید تنش در مقایسه با ارزشی است که هدف مورد نظر دارد. هدف از حمله محدود، نشان دادن هزینه‌ها و خطرات مقاومت برای حمایت از مذاکرات است. اگر ایران همان‌گونه که تهدید کرده، پاسخی فراگیر و کوبنده بدهد، بازده سرمایه‌گذاری در یک حمله محدود پایین خواهد بود.

بنابراین، حملات محدود می‌توانند از مذاکرات حمایت کنند، اما در عین حال خطر تغییر محاسبات ریسک در تهران و تشویق حکومت به گسترش دامنه درگیری را به همراه دارند.

حملات محدود به تأسیسات هسته‌ای با ارزش راهبردی بالا

سومین گزینه، شکل دیگری از کارزار حملات محدود است که در آن هدف از سایت‌های راداری کلیدی به یک نقطه حساس در برنامه هسته‌ای ایران تغییر می‌کند.

هدف نهایی این رویکرد، تغییر محاسبات حکومت ایران درباره چشم‌انداز حفظ برنامه هسته‌ای در جریان مذاکرات است.

سازوکار این گزینه بر حملات نفوذی دوربردی متکی است که توانایی هدف‌گیری دقیق سایت‌های کلیدی در سراسر کشور را دارند.

در اینجا، عملیات چکش نیمه‌شب (Operation Midnight Hammer) الگوی اصلی محسوب می‌شود. حملات ژوئن ۲۰۲۵ ترکیبی از فناوری پنهان‌کاری، حملات دوربرد و هماهنگی مشترک را به نمایش گذاشتند که برای موفقیت این گزینه ضروری است.

پیامدها و بده‌بستان‌های این گزینه مشابه حملات محدودی است که پیش‌تر درباره اهداف نظامی، مانند سایت‌های راداری، مطرح شد. اگرچه این حملات تقریباً به‌طور قطع جاه‌طلبی‌های هسته‌ای ایران را ناکام خواهند گذاشت، اما خطر شکل‌گیری چرخه‌ای فزاینده از حملات متقابل و تثبیت هرچه بیشتر این باور در تهران را به همراه دارند که بازسازی برنامه هسته‌ای، سپر نهایی برای حفظ حاکمیت ملی کشور است.

عملیات گسترده نیروهای ویژه

چهارمین گزینه، که جسورانه‌تر نیز هست، انجام یک عملیات گسترده نیروهای ویژه بر اساس مفهوم برتری نسبی نیروها است.

همان‌گونه که در عملیات «تار عنکبوت» اوکراین و همچنین عملیات آمریکا برای دستگیری مادورو مشاهده شد، عملیات نیروهای ویژه می‌تواند آثار چشمگیری ایجاد کند، هرچند این آثار اغلب موقتی هستند.

هدف نهایی این گزینه مشابه حمله به تأسیسات هسته‌ای است؛ با این فرض که خارج کردن اورانیوم غنی‌شده، حرکت سریع تهران به‌سوی دستیابی به سلاح هسته‌ای را دشوارتر می‌کند و در نتیجه، رویکرد حکومت به مذاکرات را تغییر می‌دهد.

این عملیات باید شبکه زیرزمینی مجموعه تأسیساتی را هدف قرار دهد که ایران احتمالاً اورانیوم غنی‌شده خود را در آن‌ها نگهداری می‌کند.

نزدیک‌ترین نمونه به این عملیات، یورش کماندوهای اسرائیلی در سپتامبر ۲۰۲۴ به یک تأسیسات زیرزمینی تولید موشک در سوریه است که با نام «عملیات راه‌های بسیار» نیز شناخته می‌شود.

این عملیات شامل چندین یگان اسرائیلی بود که از جمله آن‌ها می‌توان به یگان ۶۶۹ و یگان شلداغ اشاره کرد؛ یگانی که در عملیات نفوذی دوربرد تخصص دارد.

با این حال، هدف قرار دادن چندین مجموعه زیرزمینی در داخل ایران به نیرویی به‌مراتب بزرگ‌تر نیاز خواهد داشت؛ نیرویی که باید شامل نیروهای متعارفی باشد که حلقه امنیتی بیرونی را تأمین می‌کنند و همچنین حملات هوایی مستمری که توانایی ایران برای پاسخ متقابل در طول عملیات را محدود سازند. چنین عملیاتی به احتمال زیاد چند روز طول خواهد کشید، نه چند ساعت.

پیچیدگی و زمان مورد نیاز برای اجرای چنین عملیاتی، به‌خوبی پیامدها و بده‌بستان‌های آن را نشان می‌دهد.

ایالات متحده در جریان عملیات نجات دو خلبان سرنگون‌شده در آوریل ۲۰۲۵، توانایی خود را برای اجرای مأموریت‌های پیچیده با محوریت نیروهای ویژه در داخل ایران نشان داد، اما در عین حال هزینه‌های چنین عملیاتی نیز آشکار شد.

ایران حتی می‌تواند از موشک‌های بالستیک برای هدف قرار دادن همان سایت‌هایی استفاده کند که تیم‌های نیروهای ویژه آمریکا در حال خارج کردن اورانیوم از آن‌ها هستند؛ اقدامی که خطر قابل‌توجهی را متوجه نیروها و مأموریت خواهد کرد.

کارزار کنترل دریایی

پنجمین گزینه، انتخاب یک کارزار طولانی‌مدت برای کنترل دریا است که با هدف محدود کردن توانایی ایران در تهدید خطوط ارتباطی و مواصلاتی دریایی طراحی می‌شود.

هدف نهایی این رویکرد، کاهش توانایی حکومت ایران برای هدف قرار دادن خطوط کشتیرانی در کوتاه‌مدت تا میان‌مدت است. این رویکرد اساساً از راهبرد نظامی سان تزو پیروی می‌کند که می‌گوید: «حمله به راهبرد دشمن، عالی‌ترین و مؤثرترین شکل فرماندهی نظامی است.»

این رویکرد در مقایسه با گزینه‌های قبلی به زمان بیشتری نیاز دارد و مستلزم صرف حجم بیشتری از مهمات است؛ مهماتی که هم‌اکنون نیز ذخایر آن‌ها رو به کاهش است.

هواپیماهای آمریکایی باید ابتدا توانمندی‌های دفاعی ایران را عقب برانند و سایت‌های موشک‌های بالستیک این کشور را هدف قرار دهند تا هزینه‌ها و خطرات پاسخ متقابل کاهش یابد.

پس از فراهم شدن این شرایط، هواپیماها می‌توانند به شکار شناورهای تندرو تهاجمی، پهپادها و موشک‌های کروز ضدکشتی بپردازند؛ تجهیزاتی که ایران در کنار مین‌های دریایی برای تهدید خطوط کشتیرانی به آن‌ها متکی است.

این کارزار، چالش‌هایی را به نمایش خواهد گذاشت که مدت‌هاست در محافل نظامی درباره آن‌ها بحث می‌شود و با رقابت میان پنهان‌شونده و جست‌وجوگر ارتباط دارد.

ایران توانمندی‌های خود برای محروم کردن دشمن از دسترسی دریایی را به‌گونه‌ای توسعه داده است که این تجهیزات بتوانند در مناطق شهری و مناطق روستایی پنهان شوند؛ اقدامی که منابع و زمان مورد نیاز برای یافتن آن‌ها را افزایش می‌دهد.

بده‌بستان اصلی این گزینه، زمان و خطر تضعیف بازدارندگی است.

هرچه ایالات متحده عملیات نظامی مستمر خود را بر فراز ایران برای مدت طولانی‌تری ادامه دهد، احتمال مواجهه این کشور با پیامدهای منفی دیپلماتیک، در کنار هزینه‌های اقتصادی ناشی از افزایش قیمت نفت و حق بیمه حمل‌ونقل دریایی، بیشتر خواهد شد.

علاوه بر این، هیچ کارزاری نمی‌تواند به‌طور کامل و صددرصدی مانع پاسخ متقابل ایران از طریق موشک‌های بالستیک، پهپادها، عملیات سایبری، تیم‌های عملیات مخفی یا نیروهای نیابتی شود. این مسئله می‌تواند به شکل‌گیری دامی برای تشدید تنش‌ها منجر شود.

در نهایت، هر مهماتی که علیه ایران مصرف می‌شود، به معنای یک کلاهک جنگی کمتر برای بازدارندگی در برابر چین، روسیه و کره شمالی خواهد بود.

کارزار حملات علیه حکومت

ششمین گزینه این است که ایالات متحده دامنه و مقیاس حملات خود را گسترش دهد تا امنیت حکومت ایران را تهدید کند.

هدف نهایی این گزینه آن است که نگرانی تهران درباره بقای حکومت، به تغییری چشمگیر در روند مذاکرات منجر شود؛ تغییری که حتی ممکن است به فروپاشی فاجعه‌بار حکومت بینجامد.

نزدیک‌ترین نمونه تاریخی در زمینه نظامی، عملیات «نیروی متحد» (Operation Allied Force) است؛ کارزار هوایی کوزوو که قدرت هوایی را با سایر ابزارهای اجبار ترکیب کرد تا بر حکومت صربستان فشار وارد کند.

برخلاف آن کارزار که از حمایت گسترده بین‌المللی برخوردار بود، این گزینه احتمالاً به مشارکت گسترده عملیات مخفی و حتی تیم‌های نیروهای ویژه نیاز خواهد داشت که در کنار گروه‌های جدایی‌طلب و مخالفان داخلی در ایران فعالیت کنند.

این واقعیت، با توجه به زمان و زیرساخت‌های مورد نیاز برای ایجاد آنچه در اصطلاح قدیمی نیروهای کلاه‌سبز «بسیج نیروهای بومی» نامیده می‌شود، چشم‌انداز موفقیت این گزینه را کاهش می‌دهد.

ایجاد واحدهای چریکی در سراسر ایران، هم‌زمان با استفاده از حملات هوایی برای تضعیف حکومت و تشویق به ازسرگیری اعتراضات، قماری با ریسک بالا و پاداش احتمالی بالا خواهد بود.

بررسی یک سناریوی خلاف واقع درباره کوزوو، خطرات این گزینه را نشان می‌دهد.

اگر صربستان، که خود با ناآرامی‌های مدنی و اعتراضات گسترده مواجه بود، عقب‌نشینی نمی‌کرد و ایالات متحده ناچار می‌شد نیروهای زمینی خود را وارد میدان کند، این وضعیت می‌توانست به کارزاری طولانی و فرسایشی منجر شود.

ایران ۱۵۱ برابر بزرگ‌تر از کوزوو است و بیش از ۹۰ میلیون نفر جمعیت دارد و از نیروی نظامی بزرگی برخوردار است.

هر گزینه‌ای که خطر تبدیل شدن به یک کارزار زمینی طولانی‌مدت را داشته باشد، قماری است که تقریباً به‌طور قطع در داخل و خارج از آمریکا با مخالفت روبه‌رو خواهد شد.

مذاکرات همیشه سخت

جنگیدن هم‌زمان با مذاکره، همواره یکی از ویژگی‌های ثابت دیپلماسی و تاریخ نظامی بوده است. وضعیت ایران نیز از این قاعده مستثنا نیست.

کم‌خطرترین گزینه، ادامه یک کارزار فشار مستمر است؛ اما تهران ممکن است بلوف واشنگتن را فراخواند و از این فرصت برای تسلیح مجدد، ایجاد شکاف میان متحدان آمریکا و حتی انجام حملات اخلالگرانه استفاده کند.

در همین حال، هیچ تضمینی وجود ندارد که موفقیت‌های نظامی گذشته که در کارزار علیه ایران به دست آمده‌اند، حتی در صورت گسترش دامنه و مقیاس حملات آمریکا، بتوانند به دستاوردهای سیاسی بزرگ‌تر و پایدارتر تبدیل شوند.

به همین دلیل است که بررسی واقع‌بینانه گزینه‌های موجود، یکی از محورهای اساسی راهبرد کلان در یک نظام دموکراتیک محسوب می‌شود.

*متن فوق ترجمه کامل گزارش اندیشکده آمریکایی است.

پایان/