به گزارش تحریریه، سی ان ان نوشت، مقرر بود دیپلماتهای کشورهای خلیج فارس و مقامهای ایرانی امروز برای بررسی طرح بازگشایی تنگه هرمز به روی تردد عادی نفتکشها دیدار کنند، گفتوگویی که در غیاب یکی از بازیگران اصلی یعنی آمریکا، برگزار میشد.
اما به گفته وزیر خارجه عمان، پس از انتشار خبر این نشست در روز یکشنبه، برگزاری آن تا اطلاع ثانوی به تعویق افتاد.
طبق گزارش سیانان، با وجود کاهش تردد کشتیها، ترامپ اصرار دارد که وضعیت این آبراه در حال حاضر قابل قبول است و ارتش آمریکا نفتکشها را اسکورت میکند.
نشست برنامهریزیشده روز دوشنبه نشان میداد که کشورهای منطقه، با وجود تلاشهای فعال برای ایجاد مسیرهای جایگزین عبور از تنگه، حاضر نیستند وضعیت موجود را به شرایط عادی جدید تبدیل کنند. پس از ماهها گفتوگوهای محرمانه درباره چارچوب حقوقی پیچیدهای برای بازگشایی تنگه که میتوانست به ایران و عمان اجازه دریافت هزینههایی را بدهد، دیپلماتها امیدوار بودند این نشست بتواند به توافق مورد نظر شتاب بیشتری ببخشد.
یک منبع منطقهای گفت: «انتظار نمیرود پیشرفت فوری و چشمگیری حاصل شود، اما حل مسئله تنگه مهمترین موضوع است، بنابراین باید از جایی شروع کنیم.»
عربستان سعودی اصلاحاتی را پیشنهاد کرده بود، زیرا نگرانیهایی داشت مبنی بر اینکه متن پیشنهادی عملاً وضعیت موجود جدیدی را تثبیت کند که برای این کشور یا دیگر کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس قابل قبول نباشد.
به گفته منابع، امکان دریافت عوارض از سوی ایران همچنان بهطور گسترده رد میشود، اما آمادگی برای بررسی پرداختهای داوطلبانه در ازای هدایت عبور و مرور از تنگه وجود دارد. سه منبع آگاه از طرحها گفتند چارچوب حقوقی عمان شامل پرداخت داوطلبانه برای تأمین ایمنی ناوبری و حفاظت از محیط زیست است.
سه منبع آگاه از این موضوع گفتند مقامهای دولت ترامپ در گفتوگوهای خصوصی با طرفهای منطقهای اعلام کردهاند که میخواهند مذاکرات احتمالی آینده آمریکا و ایران را بر برنامه هستهای تهران متمرکز کنند، نه بازگشایی تنگه هرمز.
ترامپ شامگاه سهشنبه پس از حمله تلافیجویانه ایران در واکنش به حملات آمریکا، در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «من تلاش نمیکنم ایران را به میز مذاکره بکشانم. اکنون موضع خودمان را بسیار بیشتر میپسندم؛ با کنترل تقریباً کامل تنگه هرمز و اقتصادی که در ایران کاملاً در حال فروپاشی است.»
یکی از منابع گفت یکی از اهداف نشست روز دوشنبه، توافق بر سر نقشه مسیرهای عبوری از تنگه بود. با این حال، دستیابی کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس و ایران به یک طرح جامع برای بازگشایی آبراه، بدون حضور آمریکا در میز مذاکرات، عملاً بسیار دشوار خواهد بود. دولت آمریکا تلاش نکرد با برگزاری این نشست مخالفت کند و اعلام کرد که مذاکرات را از نزدیک زیر نظر خواهد داشت.
یک مقام آمریکایی روز یکشنبه، حدود یک ساعت پیش از اعلام تعویق نشست از سوی وزیر خارجه عمان، گفت: «آمریکا در ارتباط نزدیک با همه شرکای منطقهای خود قرار دارد و پیش و پس از نشست و در جریان آن نیز به این ارتباط ادامه خواهد داد. ایران کنترل تنگه هرمز را در اختیار ندارد و هرگز نیز نخواهد داشت.»
یک مقام دیگر آمریکایی گفت در حالی که آمریکا در ابتدا آمادگی ایران برای بستن تنگه در واکنش به آغاز عملیات نظامی آمریکا و اسرائیل را دستکم گرفته بود، نیروهای آمریکایی اکنون بر این باورند که از نظر نظامی در آبراه به برتری رسیدهاند.
این مقام گفت: «ما نمیخواهیم درباره تنگه صحبت کنیم و موضع دولت در حال حاضر همین است؛ تنها زمانی با شما گفتوگو خواهیم کرد که بخواهید درباره پرونده هستهای صحبت کنید.»
به گفته منبع منطقهای، ایران به بازیگران منطقهای اعلام کرده که در صورت حل مسئله تنگه، از جمله لغو محاصره آمریکا، آماده مذاکره هستهای با واشنگتن خواهد بود. در نتیجه، آغاز روند تدوین چارچوبی برای بازگشایی آبراه احتمالاً گامی حیاتی برای هموار کردن مسیر مذاکرات هستهای و پایان کلی جنگ است.
امکان وضع هزینه یا عوارض اجباری برای تردد نفتکشها، یکی از مهمترین نقاط اختلاف خواهد بود. پیش از آغاز درگیری، آبراه بدون دریافت هزینه اجباری برای تردد تجاری باز بود. در روزهای ابتدایی جنگ نیز آمریکا و بازیگران منطقهای بر یک موضوع تأکید داشتند: وضعیت پس از جنگ آبراه نباید شامل هزینههای جدید، بهویژه هزینههایی باشد که از نظر مالی به نفع ایران تمام شود.
اما به گفته چندین دیپلمات اروپایی و خلیج فارس، پس از ماهها افزایش شدید قیمت جهانی انرژی و تلاش فشرده برای تدوین چارچوب حقوقی بازگشایی تنگه، از شدت مطلقگرایانه این موضع کاسته شده است.
یک دیپلمات اروپایی که در جریان طرح عمان قرار گرفته، گفت: «ما چیزی را که پیش از این وجود نداشته است نمیپذیریم، اما ممکن است قواعد جدید نمادینی وجود داشته باشد که به هر دو طرف اجازه دهد حفظ آبرو کنند.»
منابع گفتند مقامهای دولت ترامپ در ماههای اخیر طرحهایی را که عمان در حال تدوین آنهاست بررسی کردهاند، اما بهصورت علنی از این چارچوب حمایت نکردهاند. در عوض، ترامپ و اعضای دولتش همچنان مدعیاند که آمریکا تنها بازیگری است که میتواند باز بودن آبراه را تضمین کند.
در هفتههای اخیر، تعداد نفتکشهایی که از تنگه عبور میکنند بهدلیل اسکورت نظامی آمریکا بهشدت افزایش یافته است، اما کشتیهای تجاری همچنان هنگام تلاش برای عبور، هدف حملات ایران قرار میگیرند.
با این حال، پرسشهایی درباره این موضوع وجود دارد که ارتش آمریکا تا چه مدت میتواند تعهد گسترده خود از نظر کشتیها و منابع را برای کمک به عبور کشتیها از تنگه بهطور معتبر حفظ کند.
نیروی دریایی آمریکا در برخی روزها با موفقیت از ۴۰ کشتی تجاری اسکورت کرده است، اما پیچیدگی این عملیات نشان میدهد که ایران همچنان تهدیدی واقعی برای این کشتیها و نیروهای نظامی آمریکایی مسئول حفاظت از آنها محسوب میشود.
در نتیجه، دیپلماتهای آمریکایی و منابع منطقهای در گفتوگوهای خصوصی پذیرفتهاند که تلاش کشورهای خلیج فارس برای تدوین چارچوب بازگشایی تنگه اقدامی ضروری است؛ حتی اگر آمریکا در نخستین نشست حضور نداشته باشد.
دولت آمریکا همچنین تلاش کرده اهمیت حیاتی احتمالی این آبراه در سالهای آینده را کمرنگ جلوه دهد. وزیر خزانهداری آمریکا، اخیراً مدعی شده که تنگه طی دو سال آینده به «پهنه آبی بیارزش» تبدیل خواهد شد.
با وجود آنکه بازیگران منطقهای و مقامهای آمریکایی میگویند انعطافپذیری در ایجاد مسیرهای جایگزین برای صادرات انرژی چشمگیر بوده، تأکید دارند که یافتن راهحلی بلندمدت برای تنگه باید همچنان در اولویت باقی بماند. منابع گفتند نیاز به تدوین چنین طرحی با توجه به موفقیتهای نظامی اخیر انصارالله که عبور و مرور از دریای سرخ را تهدید کرده، بیش از پیش ضرورت دارد.
منبع: روایت جهان
پایان/
نظر شما