به گزارش تحریریه، آلستر کروک، دیپلمات پیشین بریتانیا و افسر سابق MI6، می‌گوید مهم‌ترین مذاکرات در خلیج فارس میان واشنگتن و تهران در جریان نیست. به گفته او، یک روند آرام‌تر از قبل با صاحبان نفوذ قبایلی در عربستان آغاز شده است.

در برداشت او، هدف نه یک توافق آتش‌بس میان آمریکا و ایران، بلکه کشاندن پادشاهی عربستان به سمت یک حوزه نفوذ ایرانی–حوثی و کنار گذاشتن شرکت‌های نفتی آمریکایی است.

مذاکراتی که نمی‌بینید

کروک می‌گوید موضع علنی یمن — اینکه تنگه باز می‌ماند مگر برای کشتی‌های سعودی — بیشتر شبیه مقدمه است تا پایان کار.

او گمان می‌کند «مذاکرات جدی‌ای در جریان است که ما نمی‌بینیم.»

او میان دو سطح از سیاست تمایز روشنی قائل می‌شود. وزیران خارجه عمان، ابوظبی و مصر در اتاق‌های علنی می‌نشینند و درباره ایران گفت‌وگو می‌کنند. اما به گفته او، در سطحی دیگر، با قبایلی گفت‌وگو می‌شود که واقعاً پادشاهی را سر پا نگه داشته‌اند.

«بخش نادیده همیشه مهم‌تر است.»

آماده‌سازی هفت‌ساله روایت کروک از مقدمات کار مشخص است. او می‌گوید یک مقام بلندپایه منطقه‌ای به او گفته که به دستور حسن نصرالله، یکی از افسران نام‌دار حزب‌الله به مدت هفت سال در کنار حوثی‌ها زندگی کرده است.

دستور صریح بوده: به آنها فرمان ندهید. به آنها نگویید چه کار کنند. هر کاری که انجام می‌دهند باید از خودشان باشد، نه از ما.

او می‌گوید این کار با ایران هماهنگ بوده و کارزار فعلی حوثی‌ها طی پنج تا هفت سال برنامه‌ریزی شده است. هدف، یک حمله ناگهانی نیست؛ بلکه یک روند طولانی‌مدت است که مالکیت یمنی‌ها بر حرکت را حفظ می‌کند و در عین حال نتیجه را با تهران همسو می‌سازد.

روش افغانستان

کروک ادعا نمی‌کند توافقی امضا شده است.

او می‌گوید هیچ شنود یا اطلاعات محرمانه ویژه‌ای در اختیار ندارد. می‌گوید قبلاً نمونه مشابهش را دیده است.

او یادآوری می‌کند که چگونه دولت افغانستان پس از سال‌ها کار صبورانه قبایلی زیر نظر قاسم سلیمانی، ظرف ده روز فروپاشید. طوایفی که سال‌ها با یکدیگر در جنگ بودند، بر سر یک جمله به توافق رسیدند: ما دولت را تغییر خواهیم داد و با آن مخالفت نخواهیم کرد.

او گمان می‌کند اکنون چیزی مشابه به رهبران قبایل سعودی پیشنهاد می‌شود: آیا خواهان نتیجه‌ای عادلانه‌تر هستید، یا اینکه یک خاندان تمام پول و تمام اعتبار را برای خود بردارد و شما تضعیف و کنار گذاشته شوید؟

ستون شکننده

به روایت او، این پیشنهاد فقط به این دلیل می‌تواند جواب بدهد که ستون اصلی عربستان بسیار باریک‌تر از چیزی است که آسمان‌خراش‌هایش نشان می‌دهند.

این دولت بر پایه یک پیشاهنگ فرقه‌ای وهابی و سپس بر محور یک خاندان که پول، سیاست و تصمیم‌گیری را در اختیار گرفته، ساخته شده است.

او به ماجرای ریتز-کارلتون اشاره می‌کند؛ جایی که به گفته او چهره‌های ارشد قبایلی تحت فشار قرار گرفتند تا ثروت خود را واگذار کنند.

او می‌گوید مرزهای جنوبی به هیچ‌وجه وفاداری محکمی به دربار ندارند. سه استانی که در دهه ۱۹۳۰ از یمن گرفته شدند هنوز بر همین گسل قرار دارند.

کروک استدلال می‌کند که بسیاری از آن قبایل «کاملاً همدل» با پیوستن پادشاهی به چیزی هستند که او آن را انقلاب ایرانی–حوثی می‌نامد. استان‌های شرقی باید با ایران مورد بحث قرار گیرند، زیرا اکثریت جمعیت آنها شیعه‌اند.

مامور سابق MI6 نمی‌گوید تهران آنها را ضمیمه خواهد کرد؛ می‌گوید حرف آخر در این دگردیسی با ایران خواهد بود.

آینده‌ای برای شرکت‌های نفتی آمریکا نیست

وقتی از او پرسیده شد اگر چنین تغییری رخ دهد آیا شرکت‌های بزرگ آمریکایی هنوز جایی خواهند داشت، کروک از بازگشت آنها سخن نمی‌گوید.

شاید بعدها، پس از آنکه قبایل تعیین کنند چه چیزی به چه کسی می‌رسد؛ و حتی در آن صورت نیز بازگشت شرکت‌های آمریکایی را «بسیار بعید» می‌داند.

به گفته او، تجربه مردم از شرکت‌های آمریکایی «چندان خوب نبوده است». قراردادهای امتیازی قدیمی دیگر معتبر تلقی نمی‌شوند و ناچار باید دوباره مذاکره شوند.

او می‌گوید احساس اصلی در زیر این ماجرا ساده است: مردم می‌خواهند آنچه متعلق به خودشان است پس بگیرند.

یک عربستان قبایلی همچنان به درآمد نیاز دارد، اما این به آن معنا نیست که خط قدیمی وال‌استریت–پترودلار دوباره رعایت شود.

پایان/