ایران؛ متغیر تعیین‌کننده در معادلات واشنگتن، مسکو و پکن

استاد دانشگاه اردن با بررسی احتمال طرح پرونده ایران در نشست ترامپ، پوتین و شی جین‌پینگ، تأکید کرد که تهران صرفاً موضوعی برای توافق قدرت‌های بزرگ نیست و محاسبات، منافع و ابزارهای راهبردی خود را دارد؛ واقعیتی که می‌تواند مسیر جنگ و آینده نظم بین‌المللی را تحت تأثیر قرار دهد

به گزارش تحریریه, روزنامه الکترونیکی «رای الیوم» در تحلیلی به قلم دکتر «احمد القطامین» استاد دانشگاه اردن در مورد نشست « دونالد ترامپ» رئیس‌جمهوری آمریکا، «ولادیمیر پوتین» رئیس‌جمهوری روسیه و «شی جین‌پینگ» رئیس‌جمهوری چین، و گمانه زنی‌ها در مورد پرداختن به پرونده جنگ ایران در شنژن عنوان داشت که شاید این نشست صرفاً یک نشست سه‌جانبه میان رهبران قدرت‌های بزرگ نبود بلکه پرونده ایران هم به عنوان یکی از محورهای اساسی آن مورد بررسی قرار گرفت؛ این موضوع می‌تواند به نقطه عطفی در سامان‌دهی اوضاع بین‌المللی باشد.

وی اعتقاد دارد: جنگ علیه ایران دیگر موضوعی منطقه‌ای نیست که به مرزهای خاورمیانه محدود باشد، بلکه به آزمونی واقعی برای موازنه قوا در عرصه بین‌المللی و سنجش توانایی آمریکا در تبدیل برتری نظامی به نتایج سیاسی و راهبردی تبدیل شده است.

سؤالی که در اینجا مطرح می‌شود این است: آیا ترامپ می‌تواند در نتیجه نشست با روسیه و چین، به‌ویژه پس از آنکه مشخص شده است برتری نظامی آمریکا لزوماً تحقق اهداف سیاسی مورد نظر را در جنگ تضمین نکرد، به راهکاری دست یابد که زمینه پایان دادن به جنگ و مهار آن را فراهم کند؟

به نظر می‌رسد دستیابی به یک دستاورد سیاسی برای ترامپ بسیار اهمیت دارد. ادامه جنگ هزینه‌های اقتصادی و راهبردی بسیاری به همراه دارد، بازارهای انرژی و دریانوردی را تهدید می‌کند و منافع آمریکا را در منطقه با خطرهای روزافزونی روبه‌رو خواهد کرد. همچنین ادامه جنگ و ناتوانی آمریکا در دستیابی به اهداف سیاسی مورد نظر، اعتبار دولت این کشور را با آزمونی بسیار سخت روبه‌رو خواهد کرد و این سؤال را مطرح می‌کند که وقتی آمریکا در رسیدن به یک راه‌حل باثبات ناتوان است، استفاده از قدرت نظامی چه نتیجه‌ای به همراه دارد؟

به نوشته این تحلیلگر اردنی، چین نیز از زاویه دیگری به این بحران نگاه می‌کند. ثبات تأمین انرژی و امنیت تجارت بین‌المللی، منافع راهبردی چین را تأمین می‌کند. اما هم‌زمان، چین تمایلی ندارد شاهد پیروزی آمریکا باشد. از این رو، پکن حل‌وفصل سیاسی این موضوع را فرصتی برای تقویت جایگاه خود در عرصه بین‌المللی می‌داند تا نشان دهد می‌تواند در پرونده‌هایی که آمریکا به‌تنهایی خواهان نقش‌آفرینی در آن‌ها بود، ایفای نقش کند.

برای روسیه، مسئله بسیار پیچیده است. روسیه نمی‌خواهد ایران فروبپاشد یا تضعیف شود تا در موازنه‌های منطقه‌ای خلأ ایجاد شود. با این حال، این کشور احساس می‌کند که در هرگونه تفاهم بین‌المللی، فرصتی برای چانه‌زنی درباره پرونده‌های دشوار و مورد اختلاف با آمریکا فراهم شده است؛ پرونده‌هایی که از طریق آن‌ها می‌تواند جایگاه خود را در نظام بین‌المللی تقویت کند.

در هرصورت، یک واقعیت وجود دارد که نمی‌توان آن را نادیده گرفت: ایران تنها برگِ برنده‌ای در میز مذاکرات میان واشنگتن، مسکو و پکن نیست. این کشور محاسبات، منافع و ابزارهای تأثیرگذار خود را دارد و به‌راحتی نمی‌توان بدون حضور مستقیم آن در هرگونه مذاکره‌ای، درباره‌اش تصمیم گرفت.

تناقض بزرگ این است جنگی که با هدف نشان دادن برتری آمریکا آغاز شد، ممکن است در نهایت به صحنه‌ای ختم شود که بار دیگر به دیپلماسی چندجانبه اعتبار ببخشد و آشکار کند که قدرت نظامی به‌تنهایی برای ساختن نظم بین‌المللی کافی نیست.

شاید شگفتی واقعی این باشد که ترامپ برای یافتن راه خروج از جنگی که گمان می‌کرد آمریکا قادر است روندها و نتایج آن را کنترل کند، با شی جین‌پینگ و پوتین بر سر یک میز نشست تا راه حلی پیدا کند.

اکنون سؤال اصلی دیگر این نیست که کدام طرف از نظر نظامی پیروز شده، بلکه این است که کدام طرف توانسته جنگ را به دستاوردی سیاسی تبدیل کند و کدام طرف بهای راهبردی سنگینی پرداخته است؟

پایان/

۱ آذر ۱۴۰۵ - ۱۲:۰۰
کد مطلب: 36291

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
  • 0 + 0 =