به گزارش تحریریه، روزنامه فایننشال تایمز نوشت، پس از ۶ ماه جنگ با آمریکا، ایران اکنون میتواند مدعی یک دستاورد مهم باشد: واشنگتن بیش از پیش در حال جنگیدن بر اساس ریتم و ابتکار عملی است که تهران تعیین میکند.
در دو هفته گذشته، تهران با انجام حملات پیشدستانه، ابتکار عمل را در دست گرفته است؛ حملاتی که با هدف فرسوده کردن آمریکا و واداشتن متحدان عرب واشنگتن به پذیرش کنترل ایران بر تنگه هرمز طراحی شدهاند.
ایران با حمله به یک پایگاه نظامی آمریکا در اردن، وقفه ایجادشده در درگیریها را شکست و با حملهای غافلگیرکننده، بار دیگر تنشها را افزایش داد. همچنین ایران و گروههای همپیمان منطقهای آن دامنه درگیری را گسترش دادهاند؛ از ایجاد اختلال در کشتیرانی دریای سرخ و حمله به سوریه برای نخستین بار گرفته تا قرار گرفتن در مظان اتهام انجام حمله پهپادی به مصر.
«الی گرانمایه»، تحلیلگر شورای روابط خارجی اروپا، گفت: آنچه در هفته گذشته مشاهده کردیم، افزایش قابل توجه آمادگی ایران برای بالا بردن پیشدستانه سطح تنش بود، نه اینکه صرفاً به اقدامات طرف مقابل واکنش نشان دهد. تهران بازگشت به جنگ تمامعیار با اسرائیل و آمریکا را بیش از گذشته اجتنابناپذیر میداند.
محاسبه تهران این است که یا با نشان دادن توانایی خود برای تشدید درگیری، ترامپ را از آغاز دوباره عملیات گسترده نظامی بازدارد، یا بتواند در یک جنگ فرسایشی طولانیمدت از آمریکا دوام بیشتری بیاورد.
گرانمایه افزود: این تنها نمونهای از پیامدهای منطقهای این جنگ است. ایران با این حملات این پیام را به آمریکا میدهد که اگرچه آمریکا و اسرائیل این جنگ را آغاز کردند، اما آنها تعیینکننده نحوه پایان یافتن آن نخواهند بود.
در روزهای اخیر، ترامپ در حال بررسی ازسرگیری یک کارزار گسترده بمباران بود، در حالی که میانجیها تلاش میکردند از بازگشت جنگ به مرحله تمامعیار جلوگیری کنند. ترامپ شامگاه شنبه اعلام کرد که با وجود آمادگی کامل نیروهای آمریکایی، به درخواست متحدان خاورمیانهای واشنگتن، حمله برنامهریزیشده را لغو کرده است. او همچنین گفت که احتمال دستیابی به توافق با ایران وجود دارد.
«در شرایط کنونی، مذاکره با آمریکاییها بیفایده است.» این را «دنی سیترینوویچ» تحلیلگر پیشین ایران در سازمان اطلاعات نظامی اسرائیل، میگوید. به گفته او «ایرانیها قرار نیست تسلیم شوند و در عوض میخواهند نشان دهند که اگر به آنها حمله شود، همه هزینه آن را خواهند پرداخت.»
با این حال، به باور او، رویکرد جسورانهتر ایران بازتاب تغییرات عمیقتری در تهران است. سیترینوویچ افزود: این، ایران جدید است. آنها معتقدند اکنون زمان استفاده از توانمندیهایی است که در اختیار دارند.
به گفته ناظران، ایران که ابتکار عمل را به دست آورده، اکنون در تلاش است تا روند درگیری را به سود خود تغییر دهد.
«ولی نصر» استاد دانشگاه جانز هاپکینز و کارشناس راهبردهای ایران، گفت: ایران با هدف مشخصی تنش را تشدید میکند؛ هدفی که کنترل رفتار آمریکا و وادار کردن واشنگتن به بازنگری در گزینههایش است. اگر این روند ادامه یابد، جنگی منطقهای شکل خواهد گرفت و آمریکا دیگر این امکان را نخواهد داشت که خودش میدان نبرد را انتخاب کند.
فرماندهان نظامی ایران نیز ظاهراً این مقطع را فرصتی مناسب برای نمایش دوباره کنترل خود بر تنگه هرمز ارزیابی کردند؛ اقدامی که به گفته تحلیلگران، برای رفع هرگونه ابهام ناشی از امضای تفاهمنامه نیز انجام شد.
«فرزان ثابت» پژوهشگر مؤسسه مطالعات عالی ژنو، گفت: آنها به این نتیجه رسیدند که باید تهاجمی عمل کنند و اگر قرار است اقدامی انجام دهند، بهترین زمان همین حالاست. برخی مقامهای تهران، اختلال فزاینده در بازارهای جهانی انرژی و همچنین انتخابات میاندورهای آمریکا را از عوامل فشاری میدانند که میتواند بر محاسبات کاخ سفید در زمان جنگ تأثیر بگذارد.
«کارن گیبسون» مقام پیشین اطلاعاتی ارتش آمریکا در خاورمیانه، گفت: راهبرد ایران این است که هزینههای اقتصادی و سیاسی این جنگ را آنقدر برای آمریکا بالا ببرد که واشنگتن عقبنشینی کند. این تاکتیک در بلندمدت میتواند مؤثر واقع شود.
یکی از ویژگیهای مرحله دوم جنگ، تمایل ایران به گسترش بیشتر میدان درگیری در سراسر خاورمیانه، از جمله از طریق گروههای همپیمان در عراق و نیز انصارالله یمن، بوده است.
هر دو گروه به عربستان سعودی حمله کردهاند. انصارالله یمن همچنین تلاش کرده است کشتیرانی عربستان در دریای سرخ را مختل کرده و گذرگاه راهبردی بابالمندب را تهدید کند؛ موضوعی که همزمان با گسترش محاصره گلوگاههای دریایی از سوی ایران فراتر از تنگه هرمز، موجب افزایش قیمت انرژی شده است.
روز پنجشنبه نیز یک پهپاد با منشأ نامشخص به یک کشتی تحت مالکیت آمریکا که در اسکله بندر دمیاط مصر و در نزدیکی کانال سوئز پهلو گرفته بود، برخورد کرد.
«مایکل کانل» تحلیلگر مرکز مطالعات نیروی دریایی آمریکا، گفت: هدف، خفه کردن کشتیرانی است. سه گذرگاه حیاتی دریایی در منطقه وجود دارد؛ بابالمندب، تنگه هرمز و کانال سوئز. اکنون حملات به هر سه این نقاط راهبردی یا مناطق مجاور آنها گسترش یافته است.
تحلیلگران معتقدند ایران بیش از گذشته به این نتیجه رسیده که میتواند از طریق تشدید تنش، اهداف گستردهتری را در جنگ دنبال کند.
ولی نصر گفت: ایران خود را برای یک جنگ بسیار طولانی آماده کرده و دیگر توافق مذاکرهشده را گزینهای عملی نمیداند. راهبردی کاملاً حسابشده را دنبال میکند تا آمریکا را تا حد امکان از ایران دور کند؛ از خلیج فارس، سوریه و عراق خارج و حضورش را به اسرائیل و اردن محدود کند.
ایران در هفتههای اخیر حملات خود به کویت و بحرین را تشدید کرده و واشنگتن را وادار ساخته نیروهای خود را که پیشتر در مجموعهای از پایگاههای آسیبپذیر در خلیج فارس مستقر بودند، به اردن، اسرائیل و مناطق دورتر منتقل کند.
این تحولات در اردن نیز با نارضایتی روبهرو شده است؛ کشوری که از متحدان قدیمی آمریکا به شمار میرود و در هفتههای اخیر هدف حملات قرار گرفته است. صدها فعال و شخصیت عمومی اردنی با امضای نامهای سرگشاده خواستار خروج نیروهای آمریکایی از کشور شدند.
«دانا استرول» مقام پیشین ارشد وزارت دفاع آمریکا، گفت: ایران بهصورت هدفمند در حال گسترش دامنه درگیری است تا کشورهای منطقه را تحت فشار قرار دهد؛ یا آنها را از آمریکا جدا کند یا وادارشان سازد برای عقبنشینی واشنگتن فشار وارد کنند.
منبع: روایت جهان
پایان/
نظر شما