نگرانی جهانی از توافق قدرت‌های بزرگ

نشست سه‌جانبه رهبران چین، آمریکا و روسیه در حاشیه اجلاس همکاری اقتصادی آسیا-اقیانوسیه در شنژن، تشبیهاتی به کنفرانس یالتای ۱۹۴۵ برانگیخته است؛ و نگران هایی را در کشورهای جهان به ویژه متحدان آمریکا برانگیخته است.

به گزارش تحریریه، بلومبرگ در تحلیل دیدار رهبران چین، روسیه و آمریکا آورده است:

  • رهبران آمریکا، روسیه و چین قرار است در شنژن دیدار کنند؛ رویدادی که تشبیهاتی به کنفرانس یالتای سال ۱۹۴۵ بین فرانکلین روزولت، ژوزف استالین و وینستون چرچیل برانگیخته است.
  • شرایط دو نشست کاملاً متفاوت است؛ رهبران فعلی متحدان جنگی نیستند و پروژه مشترک آشکاری ندارند.
  • این نشست بعید است اقدامات زیادی برای پایان دادن به درگیری‌ها یا احیای توافقات کنترل تسلیحات به همراه داشته باشد، اما ممکن است فرصتی برای عکس یادگاری نمادین عصر فراهم کند و به رهبران اجازه دهد بیانیه‌ای درباره جایگاه قدرت در قرن ۲۱ صادر کنند.

در یالتا در سال ۱۹۴۵، رهبران سه قدرت نظامی غالب گرد هم آمدند تا طرحی تدوین کنند که ثبات را به جهان بیاورد – یا توطئه‌ای برای تقسیم آن میان خودشان.

هر دو تفسیر از آن نشست معروف جنگ جهانی دوم، پس از هشت دهه همچنان زنده هستند. و هر دو در تشبیهاتی که پیش از نشست این هفته در شنژن مطرح می‌شود، نقش دارند؛ جایی که شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، میزبان همتایان آمریکایی و روسی خود، دونالد ترامپ و ولادیمیر پوتین خواهد بود.

شرایط کاملاً متفاوت است. فرانکلین روزولت، ژوزف استالین و وینستون چرچیل زمانی دیدار کردند که ارتش‌هایشان نزدیک به پیروزی در مخرب‌ترین درگیری تاریخ بودند. آن‌ها ترتیباتی دادند که دوام آورد – تأسیس سازمان ملل متحد و تقسیم آلمان نازی. آن‌ها همچنین برای یک عکس نمادین نشستن که به نماد مذاکره قدرت‌های بزرگ بر سر سرنوشت کشورهای کوچک تبدیل شد.

رهبرانی که قرار است بعدازظهر پنجشنبه در حاشیه مجمع سالانه همکاری اقتصادی آسیا-اقیانوسیه در شنژن دیدار کنند، متحدان جنگی نیستند و پروژه مشترک آشکاری ندارند. هر سه دلیل خود را برای استقبال از توجه رسانه‌ها و فرصت عکس‌برداری دارند که بیانیه‌ای مستقل درباره جایگاه قدرت در قرن ۲۱ صادر خواهد کرد.

دلایلی وجود دارد که گفتگو میان آن‌ها می‌تواند خطر گسترش درگیری‌های منطقه‌ای – مانند جنگ‌هایی که پوتین و ترامپ در اوکراین و ایران آغاز کردند – به چیزی بدتر را کاهش دهد. اما تعداد کمی از تحلیلگران انتظار دارند که نشست این هفته اقدامات زیادی برای پایان دادن به آن درگیری‌ها یا احیای توافقات کنترل تسلیحات که عمدتاً در این قرن فرسوده شده‌اند، به همراه داشته باشد.

«نشست سه‌جانبه یک عکس یادگاری نمادین عصر ارائه خواهد داد، اما به تنهایی بعید است آینده ژئوپلیتیک جهانی را شکل دهد»، به گفته نیل توماس، پژوهشگر مرکز تحلیل چین در مؤسسه سیاست انجمن آسیا. «یالتا نتوانست از تصرف اروپای شرقی توسط شوروی جلوگیری کند و شنژن نیز جنگ روسیه علیه اوکراین را پایان نخواهد داد.»

جهان آینده

مسکو که تقریباً پنج سال پیش حمله تمام‌عیار به همسایه خود را آغاز کرد، بیشترین تلاش را برای القای ایده یک یالتای جدید انجام داده است. (شهر بندری که نشست جنگ جهانی دوم در آن برگزار شد، در کریمه است که در سال ۲۰۱۴ توسط روسیه الحاق شد.) صحنه‌ای از جشن‌های روز وحدت ملی این ماه نشان داد که پوتین چگونه جنگ در اوکراین را بخشی از بازچینش بسیار گسترده‌تر نظم جهانی معرفی می‌کند.

رئیس‌جمهور در حال بازدید از نمایشگاهی با گروهی از دانش‌آموزان در پشت سرش، مقابل مجسمه‌ای از استالین، روزولت و چرچیل در یالتا توقف کرد – و وظیفه روایتگری را از راهنماها به دست گرفت. او به کودکان گفت که سه رهبر دولت «برای بحث درباره نحوه ساماندهی جهان، جهان آینده در اروپا دیدار کردند».

به گفته افراد نزدیک به کرملین که گفتند توافق‌های عمده درباره امنیت یا کنترل تسلیحات بعید است، نمادشناسی شنژن بیشترین اهمیت را دارد و به پوتین امکان می‌دهد عضویت در یک سه‌گانه بزرگ جدید را ادعا کند.

ترامپ دوشنبه گفت که درباره جنگ اوکراین بحث خواهد کرد، اما انتظار نمی‌رود محور اصلی در شنژن باشد. آمریکا در مکان دیگری میزبان گفتگوها میان طرفین درگیر است، در حالی که چین تمایلی به دخالت نداشته است. با این حال، احتمال اینکه حتی این موضوع مطرح شود – بدون حضور کی‌یف و حامیان اصلی آن – باعث بی‌قراری در پایتخت‌های اروپایی شده است.

در مورد ترامپ که همیشه به هیاهو علاقه دارد، او اکنون به یک رویداد بزرگ نیاز دارد – برای منحرف کردن توجه از شکست‌های گسترده‌ای که جمهوری‌خواهان او در انتخابات میاندوره‌ای متحمل شدند. رئیس‌جمهور آمریکا گفته است که نشست سه‌جانبه «نه لزوماً برای اوکراین» است، در حالی که اشاره کرده می‌تواند با پوتین و شی درباره پایان جنگ خاورمیانه صحبت کند.

علاقه ترامپ به این نشست ناشی از «رویکرد منعطف او به ژئوپلیتیک جهانی و جذابیت توطئه‌های قدرت‌های بزرگ است – اما بیش از همه به نظر می‌رسد بازتاب ناامیدی او برای کمک در خروج از باتلاق ایران است»، به گفته کرت تانگ، سفیر سابق آمریکا در آپک. «این قمار بعید است نتیجه دهد.»

محاسبه برای چین متفاوت است که نسبت به چارچوب یالتا محتاط است. روزنامه دولتی گلوبال تایمز دوشنبه به صراحت با این مقایسه مخالفت کرد و گفت که این یک برداشت نادرست است. چین رسماً ایده اداره جهان توسط قدرت‌های بزرگ را محکوم می‌کند، پیامی که به جذب کشورهای در حال توسعه کمک کرده است – اگرچه پکن از اعمال نفوذ خود در دریای جنوبی چین و سایر نقاط ابایی نداشته است

کارشناسان اقتصادی بلومبرگ (آدام فارار,نیل توماس و الکس کوچاروف) اعتقاد دارند «حتی اگر نتایج محدود باشد، خودِ نشست احتمالاً باعث نگرانی در میان متحدان سنتی آمریکا می‌شود که سه قدرت بزرگ می‌توانند پیشینه‌ای برای بحث درباره مسائل امنیت جهانی بدون مشارکت کشورهای ذی‌نفع ایجاد کنند.»

برای شی، این فرصتی است تا نشان دهد چین – که رهبرانش دعوت نشدند به یالتا، اگرچه بخشی از همان اتحاد جنگی بودند – اکنون در مرکز امور جهانی قرار دارد.

«میزبانی چنین نشستی می‌تواند توانایی آن را در آوردن قدرت‌های بزرگ به گفتگو نشان دهد، در دوره‌ای که بی‌اعتمادی استراتژیک همکاری بین‌المللی را به طور فزاینده‌ای دشوار می‌کند»، به گفته سان چنگ‌های، پژوهشگر مرکز امنیت و استراتژی بین‌المللی دانشگاه تسینگهوا در پکن.

تمرکز بر فضای کلی

ترامپ گفته است که می‌خواهد درباره غیرهسته‌ای شدن در شنژن صحبت کند، هرچند پیشرفت دشوار خواهد بود. چین، که زرادخانه آن همچنان بسیار کوچکتر از آمریکا یا روسیه است، انگیزه کمی برای پذیرش محدودیت‌های معادل دارد، در حالی که مسکو می‌خواهد هر توافقی قابلیت‌های هسته‌ای گسترده‌تر غرب را در نظر بگیرد.

حتی یک توافق مبهم یا محدود درباره اجتناب از تشدید تنش، حفظ کانال‌های ارتباطی باز یا مدیریت بحران‌ها می‌تواند خطر خارج شدن کنترل درگیری‌ها را کاهش دهد. ریسک‌های مرتبط با هوش مصنوعی (AI) به عنوان موضوع دیگری تبلیغ شده که سه رهبر ممکن است روی چیزی توافق کنند.

زمان کمی برای هر یک از این موارد در شنژن وجود خواهد داشت، جایی که گفتگوها انتظار نمی‌رود بیش از چند ساعت طول بکشد، در مقایسه با هشت روز جلسات فشرده در یالتا. علاوه بر این، امروزه دستیابی به خواسته‌ها برای کشورهای بزرگ دشوارتر است. قدرت پراکنده‌تر از گذشته است، زمانی که آمریکا بر اقتصاد جهانی ویران‌شده توسط جنگ مسلط بود – و تنها کشوری بود که فناوری سلاح‌های هسته‌ای داشت که از آن زمان تکثیر شده است.

با این حال، نه فقط در بروکسل و کی‌یف است که «قدرت های متوسط» نتجهان – گروهی که توسط مارک کارنی کانادایی حمایت می‌شوند و می‌گوید باید برای اجتناب از قلدری متحد شوند – نسبت به شنژن ابراز اضطراب می‌کنند.

دولت ژاپن طبق گزارشی هفته گذشته از ماینیچی شیمبون، نگرانی‌هایی را به واشنگتن درباره این نشست منتقل کرده است که خطر ایجاد این تصور را دارد که متحد اصلی توکیو به چین و روسیه نزدیک‌تر می‌شود.

در کره جنوبی، روزنامه کوریا تایمز یک سرمقاله درباره «شبح یالتای دیگر» منتشر کرد، هرچند استدلال کرد که این مقایسه اغراق‌آمیز است. در تایوان، روزنامه وانانت دیلی طرفدار اتحاد مجدد، درباره تغییر به سمت مذاکره قدرت‌های بزرگ هشدار داد که می‌تواند آینده جزیره را تابع مذاکراتی خارج از کنترل آن قرار دهد.

احتمالاً این اضطراب‌ها صرف‌نظر از آنچه در شنژن رخ می‌دهد، محو نخواهند شد. دیپلماسی قدرت‌های بزرگ بیشتری در راه است، که ممکن است شامل نشست دیگر ترامپ و شی در ماه آینده در آمریکا باشد، جایی که رهبر چین امسال یک بار سفر کرده است.

در نهایت، نشست این هفته ممکن است «نقش مشابه سفر شی به آمریکا را بازی کند: تمرکز بر فضای کلی اما مبهم در تحویل‌های عملی»، به گفته جوزف توریجیان، استاد مدرسه خدمات بین‌المللی در دانشگاه آمریکایی. با توجه به احتمال کم اینکه سه رهبر بتوانند جنگ‌ها را حل کنند یا پیشرفت‌های بزرگ در موضوعات دیگر داشته باشند، او گفت، «شاید آن‌ها فقط با هم چای بنوشند.»

پایان/

۲۷ آبان ۱۴۰۵ - ۱۹:۰۱
کد مطلب: 36272

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
  • 0 + 0 =