به گزارش تحریریه، خطوط لوله نفت در جهان تنها ابزار انتقال نفت خام نیستند؛ در بسیاری از مناطق، این زیرساختها برای کاهش وابستگی به مسیرهای دریایی پرریسک و گلوگاههایی مانند تنگه هرمز، بابالمندب و بسفر ایجاد شدهاند.
از کانادا و آمریکا تا قزاقستان، روسیه و چین، انتقال نفت از خطوط لوله بزرگ جهان رایگان نیست؛ بررسی تعرفههای جدید نشان میدهد صاحبان محموله در بسیاری از مسیرهای راهبردی برای جابهجایی هر بشکه نفت چند دلار میپردازند و در برخی مسیرهای طولانی این رقم به حدود ۵ دلار و بیشتر میرسد. درآمدی که با انتقال چند میلیون بشکه در روز، میتواند به چند میلیارد دلار در سال برسد. این گزارش با مقایسه تعرفه خطوط مهم نفت جهان، به این پرسش میپردازد که «ارزش اقتصادی مسیر انتقال هر بشکه نفت» چقدر است و این ارقام چه تصویری از اقتصاد مسیرهای جایگزین تنگه هرمز ارائه میکنند.
در هر صورت بررسی تعرفههای منتشرشده نشان میدهد هزینه انتقال هر بشکه نفت در این خطوط از چند سنت تا چند دلار متغیر است؛ با این حال، مقایسه مستقیم ارقام بدون توجه به طول مسیر، نوع نفت، مقصد و ساختار قراردادها میتواند گمراهکننده باشد.
بررسی تعرفههای رسمی و گزارشهای مالی جدید نشان میدهد که انتقال نفت در خطوط لوله بزرگ و طولانی بینالمللی عموماً خدمتی چنددلاری به ازای هر بشکه است. در نمونههای دارای داده شفاف، از حدود ۱ دلار برای یک بخش مشخص از مسیر قزاقستان–چین تا نزدیک ۵ دلار برای CPC و حدود ۴٫۶ دلار برای مسیر Hardisty–Chicago در شبکه Enbridge مشاهده میشود.
در نتیجه، برای مدلسازی یک خط لوله بلند و راهبردی، بازه ۳ تا ۵ دلار به ازای هر بشکه میتواند سناریوی میانی قابل دفاعی باشد؛ با این قید که تعرفهها به طول مسیر، نوع نفت، مقصد، قرارداد، هزینه پمپاژ و ساختار حقوقی هر شبکه وابستهاند.
۱. CPC؛ نزدیک ۵ دلار برای هر بشکه
گزارش سالانه ۲۰۲۵ شرکت ملی نفت و گاز قزاقستان (KazMunayGas) تعرفه CPC را برای حجمهای قزاقستان تا پایانه دریایی ۳۶ دلار به ازای هر تن نشان میدهد. با فرض تقریبی ۷٫۳۳ بشکه در هر تن، این نرخ حدود ۴٫۹۱ دلار برای هر بشکه میشود. همین منبع نشان میدهد این نرخ در سالهای ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ در سطح ۳۶ دلار/تن باقی مانده است. گزارش تازه Interfax در ۱۸ اوت ۲۰۲۶ نیز حجم انتقال CPC در نیمه اول ۲۰۲۶ را ۳۳٫۳۵ میلیون تن و حجم ۲۰۲۵ را حدود ۷۰٫۵ میلیون تن گزارش کرده است.
۲. Enbridge Mainline؛ حدود ۴٫۶ دلار برای Hardisty–Chicago
در بسته تکمیلی Enbridge برای سهماهه اول ۲۰۲۶، جدول تعرفهها برای Q2 2026 نشان میدهد تعرفه نفت سنگین Hardisty تا Chicago شامل ۳٫۳۷ دلار آمریکا در هر بشکه و ۱٫۷۶ دلار کانادا در هر بشکه است. بنابراین پس از تبدیل جزء کانادایی، نرخ کل در حدود میانه ۴ دلار آمریکا قرار میگیرد. Enbridge همچنین اعلام کرده چارچوب Mainline Tolling Settlement تا پایان ۲۰۲۸ برقرار است و تعرفهها برحسب فاصله و نوع کالا تعدیل میشوند.
۳. قزاقستان–چین؛ نمونهای از تعرفه پایینتر در یک بخش مشخص
صورتهای مالی Kazakhstan–China Pipeline LLP اعلام میکند که از اول مه ۲۰۲۵، تعرفه بخش Atasu–Alashankou برای ترانزیت نفت روسیه به چین ۷٫۷۶ دلار به ازای هر تن، بدون مالیات بر ارزش افزوده، تعیین شده است. تبدیل ساده با ضریب ۷٫۳۳ بشکه در هر تن، حدود ۱٫۰۶ دلار برای هر بشکه میدهد. این عدد فقط برای همین بخش است و نباید بهعنوان هزینه کل مسیر روسیه یا کل شبکه قزاقستان–چین استفاده شود.
۴. میانگین تعرفههای صادراتی قزاقستان
گزارش سالانه ۲۰۲۵ KazMunayGas برای صادرات، متوسط تعرفه KKT را ۶٬۷۹۹ تنگه به ازای هر تن در هر هزار کیلومتر و KazTransOil را ۱۱٬۳۰۰ تنگه به ازای هر تن در هر هزار کیلومتر اعلام میکند. این داده نشان میدهد مقایسه خطوط صرفاً با «دلار بر بشکه» کافی نیست و شاخص «هزینه هر بشکه به ازای هزار کیلومتر» برای مقایسه فنیتر مناسبتر است.
۵. Keystone، Express، BTC، Druzhba و Baku–Supsa
در این خطوط یک نرخ واحد جهانی وجود ندارد. Keystone و Express تعرفههای مسیرمحور و محصولمحور دارند؛ BTC ساختار قراردادی و چندجزئی دارد؛ Druzhba از چند کشور و اپراتور عبور میکند؛ و درباره Baku–Supsa بخش مهمی از ارقام عمومی مربوط به دورههای تاریخی است. بنابراین در یک گزارش ۲۰۲۶ بهتر است به جای نسبت دادن یک نرخ قطعی به کل خط، نرخ مسیر مشخص و تاریخ مؤثر آن ذکر شود. بهویژه رقم تاریخی ۰٫۴۲ دلار برای Baku–Supsa نباید بهعنوان تعرفه جاری ۲۰۲۶ ارائه شود.
,وضعیت خطوط جایگزین هرمز
نمونههای شفاف نشان میدهند «چند دلار به ازای هر بشکه» برای انتقال زمینی نفت در مسیرهای راهبردی، دامنهای عادی است. برای یک مدل فرضی، تعرفه ۳ تا ۵ دلار در هر بشکه میتواند سناریوی میانی باشد. برای خطی با ظرفیت ۲ میلیون بشکه در روز، این دامنه معادل ۶ تا ۱۰ میلیون دلار درآمد ناخالص روزانه و حدود ۲٫۱۹ تا ۳٫۶۵ میلیارد دلار در سال است. برای ظرفیت ۵ میلیون بشکه در روز، همین دامنه حدود ۵٫۴۸ تا ۹٫۱۳ میلیارد دلار درآمد ناخالص سالانه ایجاد میکند. این ارقام درآمد تعرفهایاند، نه سود خالص؛ هزینه سرمایه، بهرهبرداری، انرژی پمپاژ، تعمیرات، بیمه، مالیات و استهلاک باید جداگانه کسر شوند.
پایان/
نظر شما